ανάγνωση σε: 24 λεπτά
Το νέο Μητρώο Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων, οι προϋποθέσεις αντικατάστασης δικαιολογητικών, τα πρόστιμα έως 50.000 ευρώ και τα δικαιώματα πολιτών και επιχειρήσεων.
Ένας επαγγελματίας υποβάλλει αίτηση σε δημόσια υπηρεσία και χρησιμοποιεί υπεύθυνη δήλωση αντί για δικαιολογητικά που τηρούνται ήδη σε δημόσια αρχεία. Η διοικητική πράξη εκδίδεται, αλλά σε μεταγενέστερο έλεγχο διαπιστώνεται ότι μία από τις δηλωμένες προϋποθέσεις δεν πληρούνταν.
Η πράξη ανακαλείται και ακολουθούν οι προβλεπόμενες διοικητικές συνέπειες.
Αργότερα, ο ίδιος επαγγελματίας υποβάλλει διαφορετική αίτηση σε άλλη δημόσια υπηρεσία, επιλέγοντας ξανά την αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση.
Η προηγούμενη ανάκληση μπορεί πλέον να οδηγήσει στη μη ικανοποίηση του νέου αιτήματος.
Αυτή είναι η σημαντικότερη πρακτική συνέπεια της λειτουργίας του Μητρώου Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων, η ενεργοποίηση του οποίου ανακοινώθηκε επίσημα στις 15 Οκτωβρίου 2026.
Το νέο πλαίσιο, που θεσπίστηκε με τον νόμο 5293/2026, επιδιώκει να περιορίσει την υποχρέωση του πολίτη να συγκεντρώνει δικαιολογητικά τα οποία βρίσκονται ήδη σε δημόσιες υπηρεσίες.
Η απλούστευση, ωστόσο, συνοδεύεται από συγκεκριμένους ελέγχους. Μια ανακριβής υπεύθυνη δήλωση μπορεί να επιφέρει ανάκληση διοικητικής πράξης, οικονομικές κυρώσεις και συνέπειες σε μεταγενέστερη αίτηση.
Το κρίσιμο είναι να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος πότε εφαρμόζεται η συγκεκριμένη διαδικασία, ποιες είναι οι συνέπειές της και πώς μπορεί να ελέγξει τα στοιχεία που τηρούνται στο όνομά του.
Πότε η υπεύθυνη δήλωση αντικαθιστά δικαιολογητικά
Η νέα δυνατότητα αφορά δικαιολογητικά, πιστοποιητικά, βεβαιώσεις και άλλα έγγραφα ή στοιχεία που τηρούνται ήδη σε αρχεία υπηρεσιών του Δημοσίου, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.
Δεν αρκεί, όμως, το στοιχείο να υπάρχει σε δημόσιο αρχείο.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η αρμόδια υπηρεσία να μην μπορεί να το αναζητήσει αυτεπαγγέλτως μέσω διαλειτουργικότητας ή άλλης διαδικασίας άμεσης λήψης.
Επομένως, όπου υπάρχει ήδη δυνατότητα άμεσης ηλεκτρονικής άντλησης του δικαιολογητικού, η υπηρεσία οφείλει να χρησιμοποιεί την προβλεπόμενη διαδικασία αναζήτησής του.
Η αντικατάσταση με υπεύθυνη δήλωση αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες το στοιχείο τηρείται σε δημόσιο αρχείο, αλλά δεν μπορεί να αποκτηθεί άμεσα από την υπηρεσία που εξετάζει το αίτημα.
Ο ενδιαφερόμενος έχει τη δυνατότητα να αντικαταστήσει όλα ή μέρος των δικαιολογητικών που εμπίπτουν στη ρύθμιση.
Η υπεύθυνη δήλωση μπορεί να είναι έντυπη ή ηλεκτρονική και πρέπει να αναφέρει ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για την ικανοποίηση της αίτησης, προσδιορίζοντας τα δικαιολογητικά που αντικαθιστά.
Εάν ο πολίτης γνωρίζει σε ποια δημόσια υπηρεσία τηρείται κάποιο από τα σχετικά έγγραφα, μπορεί να το αναφέρει.
Παράλληλα, διατηρεί τη δυνατότητα να προσκομίσει ο ίδιος μέρος ή το σύνολο των δικαιολογητικών του.
Η αντικατάσταση αποτελεί, συνεπώς, δυνατότητα διοικητικής διευκόλυνσης και όχι υποχρέωση.
Ποια δικαιολογητικά δεν καλύπτονται από τη νέα διαδικασία
Η νέα ρύθμιση δεν καταργεί όλες τις απαιτήσεις τεκμηρίωσης.
Δεν επιτρέπει, για παράδειγμα, να υποκατασταθεί με μια απλή δήλωση μια ουσιαστική διοικητική ενέργεια που πρέπει πρώτα να πραγματοποιηθεί.
Εάν απαιτείται αυτοψία, επιθεώρηση ή γνωμοδότηση, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η συγκεκριμένη διαδικασία έχει ολοκληρωθεί επειδή ο ενδιαφερόμενος δήλωσε ότι πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις.
Η διαφορά είναι ουσιώδης.
Άλλο είναι η απόδειξη στοιχείων που υπάρχουν ήδη στα αρχεία της Διοίκησης και άλλο η διαπίστωση πραγματικών δεδομένων που απαιτεί νέα ενέργεια αρμόδιας αρχής.
Ιδιαίτερα στις επιχειρηματικές αδειοδοτήσεις και στις διαδικασίες οικονομικών ενισχύσεων πρέπει να εξετάζεται η ειδική νομοθεσία.
Η ύπαρξη της νέας δυνατότητας δεν σημαίνει ότι κάθε άδεια, επιδότηση ή έγκριση μπορεί να εκδίδεται αποκλειστικά με υπεύθυνη δήλωση.
Πότε εκδίδεται η διοικητική πράξη
Η νομοθεσία διακρίνει δύο περιπτώσεις, ανάλογα με το εάν προκαλείται δαπάνη σε βάρος δημόσιου φορέα.
Όταν δεν προκαλείται δημόσια δαπάνη, η αρμόδια υπηρεσία εκδίδει αμέσως τη διοικητική πράξη μετά την υποβολή της αίτησης και της υπεύθυνης δήλωσης, εφόσον δεν υπάρχει άλλος νόμιμος λόγος απόρριψης.
Στη συνέχεια αναζητεί τα σχετικά δικαιολογητικά από τα δημόσια αρχεία και ελέγχει την ακρίβεια της δήλωσης το αργότερο εντός τριών μηνών από την υποβολή του αιτήματος.
Όταν προκαλείται δημόσια δαπάνη, η αρμόδια υπηρεσία αναζητεί αμέσως τα απαραίτητα στοιχεία και προβλέπεται έκδοση της διοικητικής πράξης εντός τριών μηνών από την αίτηση, σύμφωνα με τους ειδικούς όρους της ρύθμισης.
Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να έχουν παραληφθεί τα αναζητούμενα δικαιολογητικά, η ακρίβεια της δήλωσης ελέγχεται το αργότερο μέσα σε έναν μήνα από την έκδοση της πράξης.
Οι υπηρεσίες στις οποίες τηρούνται τα δικαιολογητικά υποχρεούνται να τα αποστέλλουν μέσα σε έναν μήνα. Εάν υπάρχει αντικειμενική αδυναμία, πρέπει να ενημερώνουν αιτιολογημένα την υπηρεσία που τα αναζητεί.
Η διαφοροποίηση αυτή έχει πρακτική σημασία για τον πολίτη.
Σε συγκεκριμένες διαδικασίες, η Διοίκηση μπορεί να προχωρά στην έκδοση της πράξης χωρίς να περιμένει να ολοκληρωθεί η ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ των υπηρεσιών.
Ο έλεγχος, όμως, εξακολουθεί να πραγματοποιείται.
Η νομοθεσία προβλέπει μάλιστα πειθαρχικές συνέπειες για την παράλειψη της υποχρέωσης έκδοσης διοικητικής πράξης σύμφωνα με τη νέα ρύθμιση.
Τι συμβαίνει όταν η υπεύθυνη δήλωση είναι ανακριβής
Η έκδοση μιας διοικητικής πράξης δεν σημαίνει ότι τα δηλωμένα στοιχεία έχουν ελεγχθεί οριστικά.
Εάν στον μεταγενέστερο έλεγχο διαπιστωθεί ανακρίβεια της υπεύθυνης δήλωσης ως προς τις νόμιμες προϋποθέσεις που καλύπτουν τα αντικατασταθέντα δικαιολογητικά, προβλέπεται ανάκληση της πράξης.
Ανάλογα με την περίπτωση, ακολουθούν διοικητικό πρόστιμο, καταλογισμός δημόσιας δαπάνης που καταβλήθηκε αχρεωστήτως, γνωστοποίηση της υπόθεσης στην αρμόδια Εισαγγελία και ενημέρωση του νέου μητρώου.
Η ανακρίβεια πρέπει να εξετάζεται με βάση το περιεχόμενο της δήλωσης και τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις της διοικητικής διαδικασίας.
Δεν είναι ορθό να αντιμετωπίζεται αυτομάτως κάθε τυπογραφική παραδρομή ως περίπτωση ουσιαστικής ανακριβούς δήλωσης με τις ίδιες συνέπειες.
Επίσης, οι διοικητικές και οι ποινικές συνέπειες αποτελούν διαφορετικά ζητήματα.
Η ανάκληση μιας πράξης ή η επιβολή διοικητικού προστίμου δεν ισοδυναμεί με ποινική καταδίκη.
Η ποινική ευθύνη για ψευδή υπεύθυνη δήλωση εξετάζεται αυτοτελώς από τα αρμόδια όργανα.
Τι καταχωρίζεται στο Μητρώο Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων
Το νέο μητρώο δεν αποτελεί γενική καταγραφή όλων των διοικητικών πράξεων που ανακλήθηκαν στην Ελλάδα.
Αφορά πράξεις οι οποίες ανακλήθηκαν λόγω διαπιστωμένης ανακριβούς υπεύθυνης δήλωσης, όταν η δήλωση είχε χρησιμοποιηθεί για την αντικατάσταση δικαιολογητικών σύμφωνα με τη συγκεκριμένη ειδική διαδικασία.
Μια διοικητική πράξη μπορεί να ανακληθεί για διαφορετικούς λόγους, όπως μεταβολή πραγματικών συνθηκών, διαφορετική νομική αξιολόγηση ή άλλες αιτίες που προβλέπει η νομοθεσία.
Η ύπαρξη μιας τέτοιας ανάκλησης δεν αρκεί από μόνη της για την καταχώριση στο νέο μητρώο.
Αντίστοιχα, μια αίτηση που απορρίφθηκε εξαρχής δεν αποτελεί αυτομάτως ανακληθείσα διοικητική πράξη.
Η ειδική καταχώριση προϋποθέτει σύνδεση της υπεύθυνης δήλωσης με τη συγκεκριμένη διαδικασία, την έκδοση της διοικητικής πράξης και τη μεταγενέστερη ανάκλησή της λόγω ανακρίβειας.
Πότε μια προηγούμενη ανάκληση εμποδίζει νέα αίτηση
Αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο του νέου καθεστώτος.
Πριν από την έκδοση νέας διοικητικής πράξης για αίτημα που συνοδεύεται από υπεύθυνη δήλωση αντί δικαιολογητικών, η αρμόδια υπηρεσία υποχρεούται να αναζητεί στο μητρώο τυχόν σχετική προηγούμενη ανάκληση.
Εάν διαπιστωθεί ότι έχει ήδη ανακληθεί διοικητική πράξη του ενδιαφερομένου λόγω ανακριβούς υπεύθυνης δήλωσης στο ειδικό αυτό πλαίσιο, το νέο αίτημα δεν ικανοποιείται σύμφωνα με τη σχετική νομοθετική πρόβλεψη.
Η προηγούμενη ανάκληση δεν χρειάζεται να προέρχεται υποχρεωτικά από την ίδια δημόσια υπηρεσία.
Το μητρώο επιτρέπει την αναζήτηση της σχετικής πληροφορίας μεταξύ αρμόδιων δημόσιων φορέων.
Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας χρησιμοποιεί υπεύθυνη δήλωση αντί δικαιολογητικών σε συγκεκριμένη διοικητική διαδικασία. Η πράξη εκδίδεται, αλλά αργότερα ανακαλείται επειδή διαπιστώνεται ότι η δήλωση ήταν ανακριβής.
Η ανάκληση καταχωρίζεται νόμιμα στο μητρώο.
Μεταγενέστερα, ο ίδιος επαγγελματίας υποβάλλει διαφορετικό αίτημα με υπεύθυνη δήλωση αντί δικαιολογητικών.
Η νέα υπηρεσία οφείλει να ελέγξει το μητρώο και να εφαρμόσει τις συνέπειες της προηγούμενης ανάκλησης.
Εδώ χρειάζεται μια ιδιαίτερα σημαντική διευκρίνιση.
Η καταχώριση δεν δημιουργεί γενική απαγόρευση κάθε μελλοντικής συναλλαγής του πολίτη ή της επιχείρησης με το Δημόσιο.
Η συγκεκριμένη συνέπεια αφορά το ειδικό καθεστώς αντικατάστασης δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση.
Εάν ο ενδιαφερόμενος προσκομίσει πλήρη δικαιολογητικά αντί να χρησιμοποιήσει τη συγκεκριμένη δυνατότητα, η νέα αίτηση πρέπει να εξεταστεί σύμφωνα με τις διατάξεις που τη διέπουν.
Αυτό δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση, αλλά ούτε επιτρέπει να παρουσιαστεί η προηγούμενη ανάκληση ως καθολικός αποκλεισμός από όλες τις διοικητικές διαδικασίες.
Μπορεί να επηρεάσει νέα αίτηση μια πολύ παλιά ανάκληση;
Η ημερομηνία και η νομική βάση της προηγούμενης ανάκλησης έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Η νέα δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών θεσπίστηκε με τον νόμο 5293/2026 και εφαρμόζεται από τον Απρίλιο του 2026.
Η επίσημη ενεργοποίηση του μητρώου ανακοινώθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2026.
Δεν προκύπτει ότι όλες οι ανακλήσεις προηγούμενων ετών καταχωρίζονται αυτομάτως στο νέο σύστημα.
Κάθε περίπτωση πρέπει να εξετάζεται ως προς τον λόγο της ανάκλησης, τη νομοθεσία βάσει της οποίας εκδόθηκε και τη δυνατότητα υπαγωγής της στο ειδικό καθεστώς.
Εάν, για παράδειγμα, μια άδεια είχε ανακληθεί το 2024 για λόγο άσχετο με τη νέα διαδικασία υπεύθυνης δήλωσης, δεν μπορεί να θεωρηθεί μόνο από αυτό το γεγονός ότι ενεργοποιείται ο περιορισμός για νέα αίτηση.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι δεν προβλέπεται ένας γενικός και ενιαίος χρόνος αποκλεισμού τριών ή πέντε ετών, μετά την παρέλευση του οποίου κάθε σχετική καταχώριση παύει αυτομάτως να έχει συνέπειες.
Η χρονική αντιμετώπιση εξαρτάται από την εφαρμοστέα νομοθεσία και τη νομιμότητα της συγκεκριμένης καταχώρισης.
Ποια πρόστιμα προβλέπονται για ανακριβείς δηλώσεις
Οι οικονομικές συνέπειες διαφοροποιούνται ανάλογα με τη φύση της διοικητικής πράξης.
Όταν η πράξη δεν προκαλεί δημόσια δαπάνη, προβλέπεται διοικητικό πρόστιμο από 2.000 έως 50.000 ευρώ, ανάλογα με το οικονομικό όφελος που αποκόμισε ο ενδιαφερόμενος, εφόσον συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Όταν η πράξη έχει προκαλέσει δημόσια δαπάνη που καταβλήθηκε αχρεωστήτως, προβλέπεται καταλογισμός της δαπάνης και διοικητικό πρόστιμο ίσο με το καταλογισθέν ποσό.
Ας υποθέσουμε ότι επιχείρηση έλαβε αχρεωστήτως 8.000 ευρώ μέσω διαδικασίας που υπάγεται πράγματι στη συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση.
Εφόσον διαπιστωθεί η προβλεπόμενη ανακρίβεια, η εφαρμοστέα διάταξη προβλέπει καταλογισμό των 8.000 ευρώ και επιβολή ισόποσου προστίμου.
Η συνολική οικονομική επιβάρυνση των δύο αυτών ποσών ανέρχεται σε 16.000 ευρώ.
Υπάρχει και τρίτη ειδική περίπτωση.
Εάν δεν εκδόθηκε διοικητική πράξη που θα προκαλούσε δημόσια δαπάνη, αλλά διαπιστώθηκε η ανακρίβεια που προβλέπει η σχετική διάταξη, μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο ίσο με τη δαπάνη που θα είχε προκληθεί.
Τα διοικητικά πρόστιμα βεβαιώνονται και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων.
Για τον προσδιορισμό του οικονομικού οφέλους, η αρμόδια υπηρεσία μπορεί να λαμβάνει από την ΑΑΔΕ τα αναγκαία φορολογικά στοιχεία, σύμφωνα με την ειδική νομοθετική πρόβλεψη.
Επομένως, δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρόστιμο από 2.000 έως 50.000 ευρώ για κάθε ανακριβή υπεύθυνη δήλωση.
Οι κυρώσεις εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη περίπτωση και από τις προϋποθέσεις εφαρμογής της διάταξης.
Πώς βλέπει ο πολίτης εάν υπάρχει καταχώριση στο όνομά του
Το Μητρώο Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων διαθέτει ψηφιακή υπηρεσία μέσω της οποίας φυσικά και νομικά πρόσωπα μπορούν να ενημερώνονται για τις εγγραφές που τα αφορούν.
Η πρόσβαση παρέχεται μέσω του gov.gr, στην κατηγορία «Πολίτης και καθημερινότητα» και στην υποκατηγορία «Πολίτες και Δημόσιο», επιλέγοντας την υπηρεσία «Ψηφιακό Μητρώο Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων».
Για φυσικά πρόσωπα απαιτούνται οι προσωπικοί κωδικοί Taxisnet και επιβεβαίωση με κωδικό μίας χρήσης μέσω του κινητού τηλεφώνου που έχει δηλωθεί στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας.
Για νομικά πρόσωπα χρησιμοποιούνται οι κωδικοί πρόσβασης του ίδιου του νομικού προσώπου.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να προβάλλει τις σχετικές καταχωρίσεις.
Δεν μπορεί, ωστόσο, να καταχωρίζει, να τροποποιεί ή να διαγράφει ο ίδιος στοιχεία μέσω της εφαρμογής.
Οι συγκεκριμένες ενέργειες πραγματοποιούνται από κατάλληλα εξουσιοδοτημένους υπαλλήλους των αρμόδιων δημόσιων φορέων.
Ποια προσωπικά δεδομένα τηρούνται και ποιος μπορεί να τα αναζητήσει
Στο μητρώο καταχωρίζονται στοιχεία ταυτοποίησης του ενδιαφερομένου, τα βασικά δεδομένα της αρχικής διοικητικής πράξης και της πράξης ανάκλησης, καθώς και στοιχεία σχετικών προστίμων ή καταλογισμών, όπου υπάρχουν.
Για φυσικά πρόσωπα χρησιμοποιούνται τα προβλεπόμενα αναγνωριστικά, όπως ο Προσωπικός Αριθμός, ο ΑΦΜ, ο ΑΜΚΑ ή ο αριθμός δελτίου ταυτότητας.
Για τα νομικά πρόσωπα χρησιμοποιούνται η επωνυμία και ο ΑΦΜ, ενώ προβλέπεται και καταχώριση του ΑΦΜ του νόμιμου εκπροσώπου.
Η πρόσβαση των δημόσιων υπαλλήλων δεν είναι ανεξέλεγκτη.
Η εφαρμογή προβλέπει συγκεκριμένους ρόλους χρηστών και πρόσβαση με Κωδικούς Δημόσιας Διοίκησης και δεύτερο παράγοντα ταυτοποίησης.
Κατά την αναζήτηση πληροφοριών για νέα αίτηση, ο αρμόδιος υπάλληλος πρέπει να δηλώνει τον αριθμό πρωτοκόλλου του αιτήματος και τον τίτλο της διοικητικής διαδικασίας.
Η αναζήτηση συνδέεται έτσι με συγκεκριμένη υπηρεσιακή υπόθεση.
Οι σχετικές ενέργειες καταγράφονται, ενώ η αναιτιολόγητη αναζήτηση μπορεί να οδηγήσει σε διερεύνηση πειθαρχικών ευθυνών.
Πρόκειται για σημαντικές προβλέψεις προστασίας απέναντι σε αδικαιολόγητη πρόσβαση σε προσωπικές πληροφορίες.
Ενημερώνεται ο ενδιαφερόμενος όταν δημιουργείται εγγραφή;
Η κανονιστική απόφαση προβλέπει αυτοματοποιημένη ενημέρωση κατά την οριστικοποίηση μιας καταχώρισης.
Για φυσικά πρόσωπα χρησιμοποιείται η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που έχει καταχωριστεί στο Εθνικό Μητρώο Επικοινωνίας, εφόσον συντρέχουν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις συναίνεσης για επικοινωνία.
Για νομικά πρόσωπα χρησιμοποιείται η διεύθυνση που έχει δηλωθεί στην ΑΑΔΕ ή στο ΓΕΜΗ.
Ενημέρωση προβλέπεται επίσης σε περίπτωση διόρθωσης, επικαιροποίησης ή διαγραφής της εγγραφής.
Η απουσία ηλεκτρονικού μηνύματος δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι δεν υπάρχει καταχώριση.
Ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ελέγξει τις σχετικές πληροφορίες μέσω της προσωπικής του πρόσβασης στην ψηφιακή υπηρεσία.
Τι μπορεί να κάνει κάποιος εάν θεωρεί την καταχώριση λανθασμένη
Η αμφισβήτηση μιας καταχώρισης απαιτεί να διαχωρίζονται δύο διαφορετικά ζητήματα.
Το πρώτο αφορά τη νομιμότητα της ίδιας της πράξης ανάκλησης.
Εάν ο πολίτης ή η επιχείρηση θεωρεί ότι η ανάκληση εκδόθηκε παράνομα, πρέπει να εξεταστούν τα προβλεπόμενα διοικητικά και δικαστικά μέσα αμφισβήτησής της.
Σημασία έχουν η αιτιολογία της πράξης, οι εφαρμοστέες διαδικαστικές εγγυήσεις και το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης, όπου απαιτείται.
Δεν υπάρχει μία ενιαία προθεσμία προσφυγής που να ισχύει αυτομάτως για κάθε ανάκληση ή διοικητικό πρόστιμο.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά την ακρίβεια των στοιχείων του μητρώου.
Μπορεί, για παράδειγμα, να υπάρχει λάθος στα στοιχεία ταυτοποίησης, στον αριθμό πρωτοκόλλου ή στην αποτύπωση μεταγενέστερης νόμιμης εξέλιξης.
Στην περίπτωση αυτή ο ενδιαφερόμενος πρέπει να απευθυνθεί στον αρμόδιο δημόσιο φορέα και να ζητήσει τον προβλεπόμενο έλεγχο ή τη διόρθωση.
Η επικαιροποίηση, η διόρθωση και η διαγραφή πραγματοποιούνται από εξουσιοδοτημένους χρήστες της Διοίκησης, σύμφωνα με τις νόμιμες διαδικασίες.
Παράλληλα, εφαρμόζονται οι κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων, μεταξύ των οποίων το δικαίωμα πρόσβασης και διόρθωσης ανακριβών στοιχείων.
Το δικαίωμα διαγραφής δεν είναι απόλυτο όταν η τήρηση πληροφοριών επιβάλλεται από νόμιμη υποχρέωση δημόσιας αρχής.
Η προσβολή της πράξης ανάκλησης και η διόρθωση των δεδομένων του μητρώου αποτελούν διαφορετικές διαδικασίες, οι οποίες μπορεί να χρειάζεται να εξεταστούν παράλληλα.
Για πόσο διάστημα παραμένουν τα στοιχεία στο μητρώο
Η κανονιστική απόφαση προβλέπει καταγραφή των ενεργειών που πραγματοποιούνται στο πληροφοριακό σύστημα, όπως αναζητήσεις, καταχωρίσεις, διορθώσεις και διαγραφές.
Για το ιστορικό αυτών των ενεργειών ορίζεται ειδικός κανόνας διαγραφής ένα έτος μετά τον θάνατο του φυσικού προσώπου ή τη λύση και εκκαθάριση ή κατάργηση του νομικού προσώπου που αφορά η ανακληθείσα πράξη.
Η ρύθμιση αυτή αφορά το ιστορικό ενεργειών και δεν πρέπει να συγχέεται με τη διάρκεια διατήρησης της ίδιας της καταχώρισης.
Δεν προκύπτει γενική πρόβλεψη αυτόματης διαγραφής κάθε ανακληθείσας πράξης μετά από ένα ή περισσότερα συγκεκριμένα έτη.
Παραμένουν, ωστόσο, εφαρμοστέες οι υποχρεώσεις νομιμότητας, ακρίβειας, αναλογικότητας και προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Τι χρειάζεται να προσέξουν ειδικά οι επιχειρήσεις
Για τις επιχειρήσεις και τους επαγγελματίες, η δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών μπορεί να περιορίσει διοικητικές καθυστερήσεις.
Απαιτείται, όμως, ιδιαίτερη προσοχή πριν από την υποβολή της υπεύθυνης δήλωσης.
Πρέπει να διαπιστώνεται εάν η συγκεκριμένη διαδικασία υπάγεται πράγματι στη νέα ρύθμιση, ποια δικαιολογητικά επιτρέπεται να αντικατασταθούν και ποιες νόμιμες προϋποθέσεις δηλώνεται ότι πληρούνται.
Σε εταιρικές αιτήσεις πρέπει επίσης να ελέγχεται η ορθή εκπροσώπηση του νομικού προσώπου.
Η καταχώριση στοιχείων του νόμιμου εκπροσώπου στο μητρώο δεν συνεπάγεται αυτομάτως προσωπική οικονομική ευθύνη για κάθε εταιρική κύρωση.
Η προσωπική ευθύνη απαιτεί ξεχωριστή νομική θεμελίωση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις οικονομικές ενισχύσεις, στις χρηματοδοτήσεις και στις αδειοδοτήσεις, επειδή ενδέχεται να εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις.
Δεν πρέπει, επομένως, να θεωρείται ότι κάθε πρόγραμμα επιδότησης ή κάθε επιχειρηματική άδεια μπορεί να διεκπεραιώνεται με τον ίδιο τρόπο.
Η πρακτική αξία της νέας διαδικασίας βρίσκεται στη δυνατότητα ταχύτερης εξυπηρέτησης, χωρίς να καταργείται η ανάγκη πραγματικής πλήρωσης και ελέγχου των νόμιμων προϋποθέσεων.
Τι σημαίνει τελικά το νέο μητρώο για πολίτες και επιχειρήσεις
Η αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση μπορεί να περιορίσει ουσιαστικά τον χρόνο και την ταλαιπωρία που απαιτούνται για ορισμένες διοικητικές υποθέσεις.
Ο πολίτης δεν χρειάζεται να συγκεντρώνει ο ίδιος όλα τα έγγραφα που βρίσκονται ήδη σε δημόσια αρχεία, όταν συντρέχουν οι ειδικές προϋποθέσεις.
Η δημόσια υπηρεσία αναλαμβάνει την αναζήτηση των σχετικών στοιχείων, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να εκδώσει τη διοικητική πράξη πριν από την ολοκλήρωση του ελέγχου.
Η διευκόλυνση, ωστόσο, δεν καταργεί την ευθύνη για την ακρίβεια της δήλωσης.
Μια πράξη που εκδόθηκε ταχύτερα μπορεί να ανακληθεί εάν ο μεταγενέστερος έλεγχος αποκαλύψει την προβλεπόμενη ανακρίβεια.
Η ανάκληση μπορεί να συνοδεύεται από σημαντικές οικονομικές συνέπειες και να επηρεάζει μεταγενέστερο αίτημα που υποβάλλεται μέσω της ίδιας ειδικής διαδικασίας.
Ταυτόχρονα, ο ενδιαφερόμενος έχει δικαίωμα προσωπικής πρόσβασης στις καταχωρίσεις που τον αφορούν και μπορεί να χρησιμοποιεί τις προβλεπόμενες διαδικασίες για την αμφισβήτηση μιας πράξης ή τη διόρθωση ανακριβών δεδομένων.
Η ουσία της μεταρρύθμισης είναι ότι η ταχύτερη διοικητική εξυπηρέτηση συνδυάζεται με μεταγενέστερο έλεγχο και συγκεκριμένες συνέπειες από ανακριβείς δηλώσεις.
Για τον πολίτη, αυτό σημαίνει λιγότερη γραφειοκρατία σε διαδικασίες που πληρούν τις προϋποθέσεις. Για την επιχείρηση, δυνατότητα περιορισμού διοικητικών καθυστερήσεων. Για τη Διοίκηση, υποχρέωση να διασφαλίζει την αξιοπιστία των δηλώσεων και τη νόμιμη προστασία των προσωπικών δεδομένων.
Η υπεύθυνη δήλωση μπορεί να αντικαταστήσει ένα δικαιολογητικό. Δεν μπορεί, όμως, να αντικαταστήσει την πραγματική συνδρομή της προϋπόθεσης που αυτό αποδεικνύει.
Πηγές – Τεκμηρίωση
- Ν. 5293/2026, ΦΕΚ Α΄ 57/07.04.2026, ιδίως άρθρα 3 και 22.
- Ν. 2690/1999, Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας, άρθρο 3 παράγραφοι 6 έως 9, όπως ισχύει, καθώς και άρθρα 6 και 21.
- Υπουργείο Εσωτερικών, εγκύκλιος ΔΙΔΔΔΗ/Φ.17/8084/15.05.2026, για την αντικατάσταση δικαιολογητικών με υπεύθυνη δήλωση.
- Κοινή υπουργική απόφαση 26994 ΕΞ 2026, ΦΕΚ Β΄ 4691/29.07.2026, για τη σύσταση, οργάνωση και λειτουργία του Μητρώου Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων.
- Υπουργείο Εσωτερικών και Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εγκύκλιος 16856/06.10.2026.
- Κοινό δελτίο Τύπου των αρμόδιων υπουργείων, 15.10.2026, για τη λειτουργία του Μητρώου Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων.
- Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, επίσημες οδηγίες χρήσης του Ψηφιακού Μητρώου Ανακληθεισών Διοικητικών Πράξεων για πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιους υπαλλήλους.
- Ν. 1599/1986, άρθρα 8 και 22, περί υπεύθυνων δηλώσεων.
- Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 και ν. 4624/2019, για την προστασία προσωπικών δεδομένων.