ανάγνωση σε: 19 λεπτά
Το σχέδιο νόμου διαμορφώνει διαφορετικούς χρόνους εφαρμογής για φορολογία εισοδήματος, προκαταβολές, τέλος επιτηδεύματος, αποσβέσεις, ασφαλιστικές εισφορές και ακίνητα, ενώ εισάγει στενότερη σύνδεση μεταξύ φορολογικής ελάφρυνσης και ιστορικού συμμόρφωσης
Το νέο φορολογικό νομοσχέδιο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 18 Οκτωβρίου συγκεντρώνει ένα ευρύ σύνολο παρεμβάσεων που αφορούν ελεύθερους επαγγελματίες, επιχειρήσεις, εργαζομένους, ιδιοκτήτες ακινήτων, οικογένειες και συνταξιούχους.
Η πραγματική σημασία του δεν βρίσκεται μόνο στα ποσά και στους νέους συντελεστές. Βρίσκεται κυρίως στον χρόνο εφαρμογής και στις προϋποθέσεις που συνοδεύουν αρκετές από τις ρυθμίσεις.
Δεν υπάρχει μία ενιαία ημερομηνία έναρξης. Άλλες αλλαγές αφορούν το φορολογικό έτος 2026 και θα αποτυπωθούν στις δηλώσεις του 2027. Άλλες ξεκινούν μέσα στο ημερολογιακό 2027. Ορισμένες αφορούν το φορολογικό έτος 2027 αλλά θα εμφανιστούν για πρώτη φορά στις δηλώσεις του 2028, ενώ άλλες ολοκληρώνονται από το φορολογικό έτος 2028.
Το κείμενο παραμένει σε δημόσια διαβούλευση έως την 1η Νοεμβρίου και επομένως δεν αποτελεί ακόμη ψηφισμένο νόμο. Η διάκριση είναι ουσιαστική, καθώς μέχρι την κατάθεση και την ψήφιση μπορεί να υπάρξουν νομοτεχνικές ή ουσιαστικές μεταβολές.
Το τεκμαρτό εισόδημα δεν καταργείται
Η σημαντικότερη παρέμβαση για τους ελεύθερους επαγγελματίες αφορά τον προσδιορισμό του ελάχιστου καθαρού εισοδήματος.
Το σχέδιο νόμου δεν καταργεί το τεκμαρτό εισόδημα για τους φορολογικά συνεπείς επαγγελματίες. Περιορίζει συγκεκριμένες προσαυξήσεις του μηχανισμού για όσους πληρούν σωρευτικά τις νέες προϋποθέσεις.
Για τους δικαιούχους δεν θα λαμβάνονται υπόψη οι πρόσθετες επιβαρύνσεις που συνδέονται με το κόστος μισθοδοσίας και την υπέρβαση του μέσου κύκλου εργασιών του αντίστοιχου ΚΑΔ, ενώ δεν εφαρμόζεται και η σύγκριση με τον μισθό του υψηλότερα αμειβόμενου εργαζομένου.
Το βασικό ελάχιστο ποσό, όμως, παραμένει.
Η διάταξη επομένως δεν αποτελεί κατάργηση του συστήματος. Δημιουργεί μία ευνοϊκότερη εκδοχή του για επαγγελματίες που περνούν συγκεκριμένο έλεγχο φορολογικής και ψηφιακής συνέπειας.
myDATA, POS και πενταετία γίνονται φορολογικό κριτήριο
Η ουσιαστικότερη αλλαγή βρίσκεται στις προϋποθέσεις.
Ο επαγγελματίας θα πρέπει να έχει διαβιβάσει τα απαιτούμενα δεδομένα στην ΑΑΔΕ, να έχει τηρήσει τις υποχρεώσεις διασύνδεσης των συστημάτων πληρωμών όπου αυτές ισχύουν, να μην έχει υποπέσει στις φορολογικές, εργατικές και συναφείς παραβάσεις που θα εντάσσονται στο νέο πλαίσιο και να έχει υποβάλει τις δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος και ΦΠΑ της προηγούμενης πενταετίας για τις οποίες υπήρχε υποχρέωση.
Πρόκειται για σημαντική αλλαγή φιλοσοφίας.
Μέχρι σήμερα το ιστορικό συμμόρφωσης αποτελούσε κυρίως αντικείμενο φορολογικού ελέγχου. Με τη νέα διάταξη μπορεί να επηρεάζει απευθείας και το ύψος του τεκμαρτού εισοδήματος.
Για τα λογιστικά γραφεία αυτό σημαίνει ότι η εξέταση μιας φορολογικής ελάφρυνσης δεν θα περιορίζεται πλέον στα δεδομένα της τρέχουσας χρήσης. Θα απαιτεί εικόνα προηγούμενων ετών.
Παραμένει, πάντως, ένα κρίσιμο ζήτημα που χρειάζεται τελική εξειδίκευση: ποιες ακριβώς παραβάσεις θα οδηγούν σε αποκλεισμό από το ευνοϊκό καθεστώς. Η σημερινή διατύπωση είναι αρκετά ευρεία ώστε η τελική κανονιστική αποσαφήνιση να είναι αναγκαία.
Οι αλλαγές προβλέπεται να εφαρμοστούν από το φορολογικό έτος 2026.
Διευρύνεται η μείωση του τεκμαρτού στους μικρούς οικισμούς
Παράλληλα διευρύνεται η γεωγραφική εφαρμογή της μείωσης κατά 50% του ελάχιστου εισοδήματος.
Το γενικό πληθυσμιακό όριο αυξάνεται στους 2.000 κατοίκους, ενώ για τη Δυτική Μακεδονία προβλέπεται ειδικό όριο 2.200 κατοίκων.
Οι αλλαγές αυτές διευρύνουν την περίμετρο των επαγγελματιών της περιφέρειας που μπορούν να υπαχθούν στη μείωση, χωρίς να μεταβάλλουν τη βασική λογική του μηχανισμού.
Στους εκμεταλλευτές ταξί προβλέπεται επίσης πιο αναλογική αντιμετώπιση, καθώς το τεκμαρτό προσαρμόζεται στο πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος.
Προκαταβολή ατομικών επιχειρήσεων: το 50% έρχεται στις δηλώσεις του 2028
Η προκαταβολή φόρου των φυσικών προσώπων με επιχειρηματική δραστηριότητα μειώνεται από 55% σε 50%.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο χρόνος.
Η αλλαγή αφορά την προκαταβολή που θα βεβαιωθεί για το φορολογικό έτος 2027.
Επομένως, στις φορολογικές δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2027 και αφορούν τα εισοδήματα του 2026, η προκαταβολή εξακολουθεί να υπολογίζεται με 55%.
Η πρώτη εφαρμογή του 50% γίνεται στις δηλώσεις του 2028.
Για την ατομική επιχείρηση η διαφορά αυτή έχει άμεση σημασία στον προγραμματισμό της ρευστότητας. Δεν πρόκειται για όφελος που εμφανίζεται στην αμέσως επόμενη εκκαθάριση.
Η εξαγγελθείσα μείωση της προκαταβολής των εταιρειών δεν βρίσκεται στο σχέδιο
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του νομοσχεδίου αφορά, παραδόξως, μία διάταξη που δεν υπάρχει στο σημερινό κείμενο.
Στην επίσημη εξειδίκευση των οικονομικών μέτρων είχε ανακοινωθεί σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου των νομικών προσώπων από το σημερινό 80%.
Ο σχεδιασμός προέβλεπε έναρξη της αποκλιμάκωσης από το φορολογικό έτος 2028, με 75%, και σταδιακή υποχώρηση μέχρι το 50% για το φορολογικό έτος 2033.
Η συγκεκριμένη μεταβολή δεν περιλαμβάνεται στο σχέδιο νόμου που τέθηκε τώρα σε διαβούλευση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η εξαγγελία ανακαλείται. Σημαίνει, όμως, ότι σήμερα δεν υπάρχει μέσα στο συγκεκριμένο νομοσχέδιο διάταξη που να μεταβάλλει την προκαταβολή των νομικών προσώπων.
Η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία για τον οικονομικό προγραμματισμό των εταιρειών. Μία μελλοντική εξαγγελία δεν μπορεί να ενσωματωθεί στις προβλέψεις ταμειακών ροών με την ίδια βεβαιότητα που έχει ένας ψηφισμένος φορολογικός κανόνας.
Το τέλος επιτηδεύματος οδηγείται σε πλήρη κατάργηση
Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπεται σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος.
Για το φορολογικό έτος 2026 προβλέπεται μηδενισμός για έδρες και υποκαταστήματα εκτός Αττικής, καθώς και στην Περιφερειακή Ενότητα Νήσων.
Για το φορολογικό έτος 2027 το τέλος μειώνεται κατά 50% για την υπόλοιπη Αττική.
Από το φορολογικό έτος 2028 προβλέπεται πλήρης κατάργηση.
Και σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται διάκριση μεταξύ φορολογικού έτους και έτους δήλωσης. Η κατάργηση που αφορά μία χρήση αποτυπώνεται στην εκκαθάριση του επόμενου έτους.
Οι φορολογικές αποσβέσεις ολοκληρώνονται σε έξι χρόνια
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για επιχειρήσεις που σχεδιάζουν νέες επενδύσεις παρουσιάζει η επιτάχυνση των φορολογικών αποσβέσεων μηχανολογικού εξοπλισμού.
Για επιλέξιμο εξοπλισμό που αποκτάται από το φορολογικό έτος 2027 η απόσβεση κατανέμεται σε έξι έτη με ποσοστά 10%, 10%, 15%, 15%, 25% και 25%.
Σήμερα η αντίστοιχη βασική φορολογική απόσβεση οδηγεί σε δεκαετή χρονικό ορίζοντα.
Η διαφορά γίνεται ιδιαίτερα αισθητή από το τρίτο έτος και μετά.
Για μηχανολογικό εξοπλισμό αξίας 100.000 ευρώ, μετά την πρώτη διετία και στα δύο συστήματα θα έχουν αποσβεστεί 20.000 ευρώ. Στο τέλος όμως της έκτης χρονιάς, με το νέο σύστημα, το πάγιο θα έχει αποσβεστεί φορολογικά πλήρως, ενώ με ετήσια απόσβεση 10% η σωρευτική απόσβεση θα ήταν 60.000 ευρώ.
Η ρύθμιση λειτουργεί επομένως ως κίνητρο επίσπευσης της φορολογικής αναγνώρισης της επενδυτικής δαπάνης.
Χρειάζεται, όμως, λογιστική διάκριση: η αλλαγή αφορά τις φορολογικές αποσβέσεις. Δεν μεταβάλλει αυτομάτως την ωφέλιμη οικονομική ζωή που χρησιμοποιείται για τις λογιστικές αποσβέσεις βάσει των Ελληνικών Λογιστικών Προτύπων.
Αμοιβές στελεχών από κέρδη: 15% πάνω από τις 60.000 ευρώ
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 μεταβάλλεται η φορολογική μεταχείριση ορισμένων αμοιβών που καταβάλλονται από τα κέρδη σε μέλη διοικητικών συμβουλίων, διαχειριστές και προσωπικό.
Μέχρι συνολικό ετήσιο ποσό 60.000 ευρώ ανά δικαιούχο εφαρμόζεται ο συντελεστής που ισχύει για τα μερίσματα.
Για το τμήμα των συγκεκριμένων αμοιβών που υπερβαίνει τις 60.000 ευρώ προβλέπεται συντελεστής 15%.
Η διάταξη δεν αυξάνει γενικά τον φόρο όλων των μερισμάτων. Αφορά τη συγκεκριμένη κατηγορία αμοιβών από κέρδη.
Ένα πρακτικό σημείο που χρειάζεται περαιτέρω διευκρίνιση είναι ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίζεται το ετήσιο όριο όταν ένας δικαιούχος λαμβάνει αντίστοιχες αμοιβές από περισσότερες εταιρείες.
Νέος συντελεστής 15% στην αγορά κατοικίας από συγκεκριμένους κατοίκους τρίτων χωρών
Σημαντική αλλαγή περιλαμβάνεται και στη φορολογία μεταβίβασης ακινήτων.
Από την 1η Ιουλίου 2027 προβλέπεται ειδικός φόρος μεταβίβασης 15% για συγκεκριμένες αγορές κατοικίας από φυσικά πρόσωπα που είναι φορολογικοί κάτοικοι τρίτων χωρών, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και τις εξαιρέσεις που προβλέπει η διάταξη.
Η διαφορά από τον γενικό συντελεστή 3% είναι μεγάλη.
Η ρύθμιση δεν αφορά γενικά κάθε αλλοδαπό αγοραστή ούτε κάθε είδος ακινήτου. Το πεδίο εφαρμογής της συνδέεται με τη φορολογική κατοικία του αγοραστή και με την αγορά κατοικίας.
Πρόκειται για παρέμβαση που μπορεί να έχει σημασία πέρα από τη φορολογία, καθώς επηρεάζει το κόστος απόκτησης κατοικίας για μέρος της διεθνούς ζήτησης στην ελληνική αγορά ακινήτων.
Διευρύνεται η απαλλαγή ΕΝΦΙΑ στους μικρούς οικισμούς
Από τον ΕΝΦΙΑ του 2027 διευρύνεται η απαλλαγή για κύριες κατοικίες σε μικρούς οικισμούς.
Το γενικό όριο αυξάνεται στους 2.000 κατοίκους και για τη Δυτική Μακεδονία στους 2.200.
Η απαλλαγή εξακολουθεί να εξαρτάται από τις λοιπές προϋποθέσεις του καθεστώτος και δεν αποτελεί γενική κατάργηση του ΕΝΦΙΑ στις συγκεκριμένες περιοχές.
Παρατείνονται οι βασικές φορολογικές παρεμβάσεις στα ακίνητα
Το σχέδιο νόμου παρατείνει και για το 2027 σειρά μέτρων που ήδη επηρεάζουν την αγορά ακινήτων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, η αναστολή του φόρου υπεραξίας στις μεταβιβάσεις, οι φορολογικές διευκολύνσεις για επιλέξιμες δαπάνες αναβάθμισης κτιρίων και η απαλλαγή εισοδήματος για κατοικίες που πληρούν τις προϋποθέσεις μετάβασης από κενή ή βραχυχρόνια χρήση σε μακροχρόνια μίσθωση.
Εδώ δεν δημιουργείται από την αρχή νέο καθεστώς. Παρατείνεται η διάρκεια υφιστάμενων κινήτρων, γεγονός που επηρεάζει τον επενδυτικό σχεδιασμό για το 2027.
Οι ασφαλιστικές εισφορές μειώνονται από τον Απρίλιο του 2027
Από την 1η Απριλίου 2027 προβλέπεται νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά μισή ποσοστιαία μονάδα στον ιδιωτικό τομέα.
Η μείωση αφορά το σκέλος του εργαζομένου.
Έτσι, η επιβάρυνση του εργαζομένου μειώνεται, ενώ το εργοδοτικό ποσοστό δεν μειώνεται αντίστοιχα από τη συγκεκριμένη παρέμβαση.
Η οικονομική επίπτωση εμφανίζεται επομένως κυρίως στις καθαρές αποδοχές και όχι ως ισόποση νέα μείωση του μισθολογικού κόστους της επιχείρησης.
Η διάκριση είναι σημαντική, ιδίως σε μία περίοδο κατά την οποία οι επιχειρήσεις θα πρέπει να συνυπολογίζουν ταυτόχρονα και την προγραμματισμένη εξέλιξη του κατώτατου μισθού.
Αγρότες και τρίτεκνοι δεν έχουν τον ίδιο χρόνο εφαρμογής
Το φορολογικό πακέτο περιλαμβάνει μηδενικό συντελεστή στα πρώτα 20.000 ευρώ για συγκεκριμένες κατηγορίες, αλλά όχι από την ίδια χρονική αφετηρία.
Για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες η μεταβολή αφορά το φορολογικό έτος 2026.
Για τους τρίτεκνους η αντίστοιχη αλλαγή ενεργοποιείται από το φορολογικό έτος 2027.
Στους μισθωτούς τρίτεκνους η διαφοροποίηση θα αρχίσει να γίνεται αισθητή μέσω της παρακράτησης από το 2027, ενώ για εισοδήματα που εκκαθαρίζονται με τη φορολογική δήλωση η επίπτωση συνδέεται με τις δηλώσεις του 2028.
Τα φιλοδωρήματα περνούν από μηνιαίο σε ετήσιο όριο
Από το φορολογικό έτος 2026 αλλάζει και το πλαίσιο της απαλλαγής για τα φιλοδωρήματα.
Αντί του μηνιαίου ορίου των 300 ευρώ προβλέπεται ετήσιο όριο 6.000 ευρώ.
Η μετάβαση σε ετήσια βάση έχει ιδιαίτερη σημασία για εποχικές δραστηριότητες, όπου τα φιλοδωρήματα συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένους μήνες και δεν κατανέμονται ομοιόμορφα σε όλο το έτος.
Παρατείνονται τα φορολογικά κίνητρα ηλεκτρονικών συναλλαγών
Για το φορολογικό έτος 2027 παρατείνονται επίσης οι υφιστάμενες ρυθμίσεις που παρέχουν φορολογικό κίνητρο για συγκεκριμένες ηλεκτρονικές πληρωμές.
Διατηρείται η ειδική αφαίρεση μέρους επιλέξιμων δαπανών υπηρεσιών από το φορολογητέο εισόδημα, εντός του προβλεπόμενου ορίου, καθώς και η αυξημένη προσμέτρηση συγκεκριμένων ιατρικών δαπανών για την κάλυψη του απαιτούμενου ποσού ηλεκτρονικών συναλλαγών.
Η παράταση επιβεβαιώνει τη συνέχιση της πολιτικής χρήσης φορολογικών κινήτρων για μεγαλύτερη ηλεκτρονική καταγραφή συναλλαγών.
Σύνταξη λόγω θανάτου και εξαρτώμενο τέκνο
Από το φορολογικό έτος 2026 η σύνταξη λόγω θανάτου που λαμβάνει τέκνο δεν θα λαμβάνεται υπόψη στο όριο των 3.000 ευρώ για την κρίση αν αποτελεί εξαρτώμενο μέλος.
Η αλλαγή διορθώνει μία φορολογική στρέβλωση που μπορούσε να επηρεάσει τη μεταχείριση μονογονεϊκών οικογενειών λόγω χηρείας.
Το τέκνο εξακολουθεί να έχει τη δική του φορολογική υποχρέωση για το σχετικό εισόδημα, αλλά το ποσό αυτό δεν θα στερεί αυτομάτως από τον γονέα την αναγνώρισή του ως εξαρτώμενου μέλους.
Το κοινωνικό σκέλος διευρύνεται
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει παράλληλα σημαντικές κοινωνικές και εισοδηματικές διατάξεις.
Η ετήσια οικονομική ενίσχυση για τις κατηγορίες δικαιούχων που προβλέπονται στο σχετικό πλαίσιο αυξάνεται στα 400 ευρώ από το 2026. Η επίσημη παρουσίαση του μέτρου προβλέπει παράλληλα διεύρυνση στους συνταξιούχους άνω των 65 ετών. Το ακριβές εύρος των δικαιούχων πρέπει να αξιολογηθεί με την τελική διατύπωση που θα ψηφιστεί.
Από το 2027 προβλέπεται επίσης ετήσια αναπροσαρμογή συγκεκριμένων αναπηρικών επιδομάτων με τον μηχανισμό που συνδέεται με την αύξηση των συντάξεων.
Στο επίδομα γέννησης αυξάνονται σημαντικά τα ποσά από το τέταρτο παιδί και μετά. Για το τέταρτο παιδί προβλέπονται 4.500 ευρώ, για το πέμπτο 5.500 ευρώ και για το έκτο 6.500 ευρώ, με περαιτέρω αύξηση ανά επόμενο τέκνο.
Για τους εργαζομένους του δημόσιου τομέα θεσπίζεται από το 2027 επίδομα Χριστουγέννων 500 ευρώ μικτά, με ειδική μισθολογική και ασφαλιστική μεταχείριση.
Ο Ατομικός Επενδυτικός Λογαριασμός Ανηλίκων δημιουργεί νέο μηχανισμό αποταμίευσης
Μεγάλο αυτοτελές μέρος του νομοσχεδίου αφορά τον Ατομικό Επενδυτικό Λογαριασμό Ανηλίκων.
Από το 2027 προβλέπεται δυνατότητα ανοίγματος ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για παιδί πριν συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του.
Οι ιδιωτικές εισφορές μπορούν να φτάνουν έως 10.000 ευρώ τον χρόνο, ενώ το Δημόσιο προβλέπεται να αντιστοιχίζει τις επιλέξιμες καταβολές μέχρι ποσού 1.200 ευρώ ετησίως. Το ανώτατο αυτό ποσό προβλέπεται να αναπροσαρμόζεται ανά πενταετία.
Οι αποδόσεις που δημιουργούνται μέσα στο ειδικό καθεστώς έχουν ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση, ενώ το κεφάλαιο έχει μακροχρόνιο επενδυτικό χαρακτήρα.
Δεν πρόκειται επομένως για ένα ακόμη οικογενειακό επίδομα, αλλά για νέο θεσμικό εργαλείο αποταμίευσης και συσσώρευσης περιουσιακών στοιχείων για τη νέα γενιά.
Το νέο πλαίσιο αλλάζει περισσότερο από τους συντελεστές
Η ανάγνωση του νομοσχεδίου ως καταλόγου φορολογικών μειώσεων δεν αποτυπώνει όλη την εικόνα.
Η βαθύτερη μεταβολή βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η φορολογική σχέση επιχείρησης και διοίκησης.
Η συνέπεια στο myDATA, η ορθή λειτουργία των POS, η υποβολή δηλώσεων και το ιστορικό παραβάσεων αρχίζουν να συνδέονται άμεσα με συγκεκριμένο φορολογικό αποτέλεσμα.
Παράλληλα, ο χρόνος αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Η ίδια ανακοίνωση μπορεί να αφορά άλλο φορολογικό έτος, άλλη ημερομηνία έναρξης και άλλη χρονιά στην οποία εμφανίζεται η πραγματική οικονομική επίπτωση.
Για τον επαγγελματία και την επιχείρηση αυτό σημαίνει ότι ο φορολογικός σχεδιασμός δεν μπορεί να περιορίζεται πλέον στην ετήσια δήλωση. Απαιτεί συνεχή εικόνα του ιστορικού συμμόρφωσης, των επενδύσεων, των αποσβέσεων και των υποχρεώσεων που θα επηρεάσουν επόμενες χρήσεις.
Το νομοσχέδιο παραμένει σε διαβούλευση και το τελικό νομοθετικό κείμενο θα χρειαστεί νέο έλεγχο πριν από την εφαρμογή του.
Η κατεύθυνση, πάντως, είναι ήδη διακριτή: σταδιακή μείωση συγκεκριμένων φορολογικών επιβαρύνσεων, ενίσχυση επενδυτικών κινήτρων, παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας και ταυτόχρονα ισχυρότερη σύνδεση των φορολογικών ελαφρύνσεων με τη διαχρονική συνέπεια του φορολογουμένου.