ανάγνωση σε: 13 λεπτά
Η ενεργή ρύθμιση δεν σημαίνει ότι η επιστροφή θα πιστωθεί υποχρεωτικά ολόκληρη στον τραπεζικό λογαριασμό – Τι ισχύει για φόρο εισοδήματος, ΦΠΑ, ΚΕΑΟ, τον κανόνα του 1/7 και τις 72 δόσεις
«Έχω επιστροφή φόρου, αλλά χρωστάω στον ΕΦΚΑ. Αφού πληρώνω κανονικά τη ρύθμιση, θα πάρω τα χρήματα;»
Η απάντηση δεν είναι αυτομάτως «ναι».
Οι επιστροφές φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να συμψηφιστούν με ασφαλιστικές οφειλές. Το κρίσιμο είναι ότι η ύπαρξη ενεργής ρύθμισης δεν βγάζει από μόνη της το χρέος έξω από τον μηχανισμό του συμψηφισμού.
Αυτό σημαίνει ότι ένας φορολογούμενος μπορεί να εξυπηρετεί κανονικά τη ρύθμισή του στο ΚΕΑΟ και παρ’ όλα αυτά η επιστροφή που περιμένει να επηρεαστεί.
Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν υπάρχει χρέος.
Είναι τι επιστροφή υπάρχει, ποιες άλλες οφειλές εκκρεμούν και σε ποιο ακριβώς καθεστώς βρίσκεται η ασφαλιστική οφειλή.
Το πιστωτικό εκκαθαριστικό δεν είναι πάντα το ποσό που θα μπει στον λογαριασμό
Ένας φορολογούμενος μπορεί να βλέπει στο εκκαθαριστικό επιστροφή 1.000, 1.500 ή 2.000 ευρώ.
Αυτό είναι το ποσό που προκύπτει από την εκκαθάριση.
Δεν σημαίνει ότι είναι υποχρεωτικά και το ποσό που τελικά θα πιστωθεί στον τραπεζικό του λογαριασμό.
Πριν από την καταβολή εφαρμόζονται οι προβλεπόμενοι έλεγχοι και συμψηφισμοί.
Στη διαδικασία επιστροφής φόρου εισοδήματος εξετάζονται οι φορολογικές οφειλές και, όταν υπάρχουν ασφαλιστικές οφειλές, ενεργοποιείται και ο σχετικός μηχανισμός για οφειλές προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης.
Αντίστοιχη πρόβλεψη υπάρχει και στη διαδικασία επιστροφής ΦΠΑ.
Άρα πρέπει να διαχωρίζουμε δύο πράγματα:
άλλο το ποσό της επιστροφής που προκύπτει φορολογικά και άλλο το καθαρό ποσό που απομένει μετά τους νόμιμους συμψηφισμούς.
Η ρύθμιση δεν εξαφανίζει το χρέος
Εδώ βρίσκεται το σημείο που προκαλεί τη μεγαλύτερη παρεξήγηση.
Η υπαγωγή μιας ασφαλιστικής οφειλής σε ρύθμιση είναι σημαντική. Δίνει τη δυνατότητα τμηματικής εξόφλησης και, ανάλογα με τη ρύθμιση, συνοδεύεται από συγκεκριμένα ευεργετήματα.
Δεν σημαίνει όμως ότι η οφειλή παύει να υπάρχει.
Γι’ αυτό και ο μηχανισμός συμψηφισμού μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και όταν ο οφειλέτης έχει υπαχθεί σε ρύθμιση και καταβάλλει εμπρόθεσμα τις δόσεις του.
Η πρακτική αρχή που πρέπει να κρατήσει ο φορολογούμενος είναι απλή:
Ρυθμισμένο χρέος δεν σημαίνει προστατευμένη επιστροφή φόρου.
Ο κανόνας του 1/7 στις ρυθμισμένες οφειλές
Οι επίσημες οδηγίες του ΚΕΑΟ δίνουν μία ειδικότερη απάντηση για τον συμψηφισμό επιστροφών ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος με ρυθμισμένες ασφαλιστικές οφειλές.
Προβλέπουν ότι ο συμψηφισμός μπορεί να πραγματοποιείται ακόμη και μετά τη συμμόρφωση του οφειλέτη σε ρύθμιση τμηματικής καταβολής, μέχρι ποσού που αντιστοιχεί έως στο ένα έβδομο των εναπομενουσών δόσεων.
Τα ποσά που συμψηφίζονται εξοφλούν κατά προτεραιότητα τις τελευταίες δόσεις της ρύθμισης.
Το σημείο αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο γιατί καταρρίπτει την αντίληψη ότι η συνεπής πληρωμή των δόσεων αποκλείει οποιαδήποτε παρέμβαση στην επιστροφή φόρου.
Χρειάζεται όμως και μία δεύτερη ανάγνωση.
Ο κανόνας του 1/7 δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μηχανικά χωρίς να γνωρίζουμε ποια ακριβώς ρύθμιση διέπει την οφειλή.
Γιατί έχει σημασία ποια ρύθμιση πληρώνει ο οφειλέτης
Δεν βρίσκονται όλες οι ασφαλιστικές οφειλές στο ίδιο νομικό καθεστώς.
Υπάρχουν πάγιες ρυθμίσεις, παλαιότερες ειδικές ρυθμίσεις και νέα σχήματα που θεσπίζονται με δικούς τους όρους.
Αυτό έχει πρακτική σημασία όταν ο λογιστής καλείται να απαντήσει:
«Πόσο από την επιστροφή μου μπορεί να κρατηθεί;»
Η πληροφορία «έχω ρύθμιση» δεν αρκεί.
Χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια ρύθμιση είναι ενεργή και ποια ειδική διάταξη τη διέπει.
Χαρακτηριστική είναι η ρύθμιση έως 72 δόσεων που θεσπίστηκε το 2026.
Οι 72 δόσεις του 2026 χρειάζονται ξεχωριστό έλεγχο
Η ειδική ρύθμιση έως 72 δόσεων προβλέπει ότι, ακόμη και μετά την υπαγωγή του οφειλέτη στη ρύθμιση και όσο εκείνος τηρεί τους όρους της, οι Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης μπορούν να προβαίνουν σε συμψηφισμό χρηματικών απαιτήσεών του κατά του Δημοσίου μέχρι του ύψους των οφειλών του.
Αυτό έχει μία άμεση συνέπεια:
η υπαγωγή στις 72 δόσεις δεν δημιουργεί από μόνη της ασπίδα απέναντι στον συμψηφισμό.
Δεν είναι επομένως σωστό να θεωρεί κάποιος ότι, επειδή ενεργοποίησε τη ρύθμιση και πληρώνει κανονικά, η επιστροφή φόρου είναι δεδομένο ότι θα καταβληθεί ακέραιη.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο σημείο στο οποίο απαιτείται ακρίβεια.
Οι γενικές οδηγίες του ΚΕΑΟ εξακολουθούν να αναφέρουν τον κανόνα του 1/7 για ρυθμισμένες οφειλές. Η ειδική διάταξη των 72 δόσεων χρησιμοποιεί διαφορετική διατύπωση και διατηρεί δυνατότητα συμψηφισμού απαιτήσεων κατά του Δημοσίου μέχρι το ύψος των οφειλών.
Γι’ αυτό δεν είναι ασφαλές ούτε να εφαρμόσουμε μηχανικά το 1/7 στη νέα ειδική ρύθμιση ούτε να συμπεράνουμε ότι σε κάθε περίπτωση θα απορροφηθεί υποχρεωτικά ολόκληρη η επιστροφή.
Η σωστή προσέγγιση είναι:
στην ειδική ρύθμιση ελέγχουμε πρώτα την ειδική διάταξη και την πραγματική ασφαλιστική εικόνα του οφειλέτη πριν υπολογίσουμε τι μπορεί να συμβεί στην επιστροφή.
Ένα παράδειγμα δείχνει τη σωστή σειρά
Ένας ελεύθερος επαγγελματίας έχει πιστωτικό εκκαθαριστικό φόρου εισοδήματος 2.000 ευρώ.
Παράλληλα έχει φορολογική οφειλή 500 ευρώ και ασφαλιστική οφειλή στο ΚΕΑΟ.
Δεν ξεκινάμε από την υπόθεση ότι τα 2.000 ευρώ θα καταβληθούν στον τραπεζικό του λογαριασμό.
Ούτε ξεκινάμε από την υπόθεση ότι ολόκληρα τα 2.000 ευρώ θα πάνε στον ΕΦΚΑ.
Πρώτα εφαρμόζονται οι φορολογικοί έλεγχοι και οι προβλεπόμενοι συμψηφισμοί.
Στη συνέχεια εξετάζεται η ασφαλιστική οφειλή.
Και αν αυτή είναι ρυθμισμένη, το επόμενο ερώτημα είναι σε ποια ρύθμιση βρίσκεται.
Μόνο αφού γίνουν αυτοί οι έλεγχοι μπορεί να εκτιμηθεί το ποσό που τελικά θα καταβληθεί.
«Πληρώνω κανονικά τη ρύθμιση» δεν αρκεί ως απάντηση
Ας δούμε μία ακόμη συνηθισμένη περίπτωση.
Οφειλέτης περιμένει επιστροφή φόρου 1.200 ευρώ και εξυπηρετεί κανονικά τη ρύθμισή του στο ΚΕΑΟ.
Η συνέπεια στην καταβολή των δόσεων είναι ασφαλώς σημαντική για τη διατήρηση της ρύθμισης.
Δεν σημαίνει όμως ότι παύει η δυνατότητα συμψηφισμού.
Άρα ο λογιστής δεν πρέπει να απαντήσει:
«Είσαι ενήμερος στη ρύθμιση, άρα θα πάρεις τα 1.200 ευρώ».
Η επαγγελματικά σωστή απάντηση είναι:
«Πρέπει πρώτα να ελέγξουμε ποια ρύθμιση έχεις, ποιο είναι το υπόλοιπο της οφειλής και ποιος κανόνας συμψηφισμού εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση».
Η διαφορά είναι ουσιαστική.
«Άμεση επιστροφή ΦΠΑ» δεν σημαίνει χωρίς συμψηφισμό
Ο όρος «άμεση επιστροφή» μπορεί επίσης να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση.
Στην επιστροφή ΦΠΑ υπάρχουν αιτήματα που χαρακτηρίζονται για άμεση επιστροφή.
Αυτό αφορά τον τρόπο διαχείρισης και την ταχύτητα της διαδικασίας.
Δεν σημαίνει ότι παρακάμπτονται οι νόμιμες προϋποθέσεις για συμψηφισμό.
Η ισχύουσα διαδικασία προβλέπει ρητά ότι κατά την επιστροφή ΦΠΑ εφαρμόζονται τόσο οι φορολογικοί κανόνες συμψηφισμού όσο και ο μηχανισμός για οφειλές προς τους Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης.
Άρα:
«άμεση επιστροφή» δεν σημαίνει «επιστροφή χωρίς έλεγχο οφειλών».
Άλλο η επιστροφή φόρου και άλλο η επιστροφή εισφορών από τον e-ΕΦΚΑ
Χρειάζεται επίσης να μη συγχέονται δύο διαφορετικές διαδικασίες.
Η πρώτη είναι η επιστροφή φόρου εισοδήματος ή ΦΠΑ από τη Φορολογική Διοίκηση, όπου ενεργοποιείται ο ειδικός μηχανισμός ελέγχου ασφαλιστικών οφειλών.
Η δεύτερη είναι η επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθεισών ασφαλιστικών εισφορών από τον ίδιο τον e-ΕΦΚΑ.
Και στη δεύτερη περίπτωση μπορεί να προηγηθεί συμψηφισμός ασφαλιστικών οφειλών, ακόμη και ρυθμισμένων.
Η νομική βάση και η διαδικασία όμως είναι διαφορετικές.
Άρα μία ανακοίνωση για επιστροφή εισφορών από τον e-ΕΦΚΑ δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σαν να περιγράφει αυτομάτως και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί μία επιστροφή φόρου από την ΑΑΔΕ.
Τι πρέπει να ελέγξει ο λογιστής πριν απαντήσει «θα πάρεις την επιστροφή»
Η σωστή απάντηση δεν ξεκινά από το πιστωτικό ποσό.
Ξεκινά από τη συνολική εικόνα του φορολογούμενου.
Πρέπει να ελεγχθεί αν υπάρχουν φορολογικές οφειλές, αν υπάρχουν ασφαλιστικές οφειλές που έχουν διαβιβαστεί στο ΚΕΑΟ, αν αυτές είναι ρυθμισμένες και κυρίως σε ποιο καθεστώς ρύθμισης βρίσκονται.
Στη συνέχεια εξετάζεται ο ειδικός κανόνας που εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη ρύθμιση.
Αυτό είναι το σημείο που κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε μία γενική πληροφορία και σε μία επαγγελματικά ασφαλή απάντηση.
Δεν αρκεί να γνωρίζουμε:
«Ο πελάτης είναι ρυθμισμένος».
Πρέπει να γνωρίζουμε:
«Ποια ρύθμιση έχει, ποιο είναι το υπόλοιπο και ποια διάταξη διέπει τον συμψηφισμό στη συγκεκριμένη περίπτωση».
Το βασικό συμπέρασμα
Ο φορολογούμενος που περιμένει επιστροφή φόρου και ταυτόχρονα έχει ασφαλιστική οφειλή δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένο ότι θα εισπράξει ολόκληρο το πιστωτικό ποσό επειδή τηρεί κανονικά τη ρύθμισή του.
Οι επιστροφές φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ μπορούν να συμψηφιστούν με ασφαλιστικές οφειλές.
Η ενεργή ρύθμιση δεν αποκλείει από μόνη της τον συμψηφισμό.
Οι γενικές οδηγίες του ΚΕΑΟ περιλαμβάνουν τον κανόνα έως του 1/7 των εναπομενουσών δόσεων. Σε ειδικές μεταγενέστερες ρυθμίσεις, όμως, πρέπει να ελέγχεται και η δική τους νομοθετική βάση.
Ειδικά στη ρύθμιση έως 72 δόσεων του 2026, η δυνατότητα συμψηφισμού απαιτήσεων κατά του Δημοσίου διατηρείται ρητά ακόμη και όταν ο οφειλέτης τηρεί κανονικά τη ρύθμιση.
Γι’ αυτό η κρίσιμη ερώτηση δεν είναι μόνο:
«Χρωστάω στον ΕΦΚΑ;»
Ούτε μόνο:
«Έχω ρυθμίσει το χρέος;»
Η ερώτηση που πραγματικά πρέπει να απαντηθεί είναι:
«Σε ποια ρύθμιση βρίσκεται η οφειλή μου και ποιος κανόνας συμψηφισμού εφαρμόζεται σε αυτή;»
Από εκεί ξεκινά η ασφαλής εκτίμηση για το αν και πόσο από την επιστροφή φόρου μπορεί τελικά να φτάσει στον τραπεζικό λογαριασμό.
Πηγές – Τεκμηρίωση
- e-ΕΦΚΑ – ΚΕΑΟ, Συχνές Ερωτήσεις Οφειλετών, συμψηφισμός επιστροφών ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος με ρυθμισμένες οφειλές προς Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης.
- e-ΕΦΚΑ – ΚΕΑΟ, Εγκύκλιος 15/2026, ρύθμιση τμηματικής καταβολής ασφαλιστικών οφειλών σε έως 72 δόσεις.
- Ν. 5313/2026, άρθρο 22, ρύθμιση οφειλών προς Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης σε έως 72 δόσεις.
- Ν. 4254/2014, άρθρο πρώτο, υποπαράγραφος ΙΑ.2, συμψηφισμός απαιτήσεων από επιστροφή ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος με ασφαλιστικές οφειλές.
- ΚΥΑ Β/7/35889/2582/16.10.2014, προϋποθέσεις και διαδικασία συμψηφισμού επιστροφών ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος με οφειλές προς Οργανισμούς Κοινωνικής Ασφάλισης.
- Ν. 4305/2014, άρθρο 54 παρ. 16, και Εγκύκλιος 61/2014 για τον συμψηφισμό με ρυθμισμένες ασφαλιστικές οφειλές.
- ΑΑΔΕ, Α.1153/2020, διαδικασία επιστροφής φόρου εισοδήματος φυσικών προσώπων.
- ΑΑΔΕ, Α.1160/2022, διαδικασία επιστροφής φόρου εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων.
- ΑΑΔΕ, Α.1104/2020, όπως ισχύει κωδικοποιημένη έως την Α.1077/2025, διαδικασία επιστροφής ΦΠΑ.
- Κώδικας Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων, άρθρο 75.