ανάγνωση σε: 18 λεπτά
Συλλογικές συμβάσεις! Τι ισχύει για επισιτισμό, ξενοδοχεία, αρτοποιεία και ζαχαρώδη προϊόντα. Ποιες επιχειρήσεις υποχρεούνται να εφαρμόσουν τις αυξήσεις και τι πρέπει να ελέγχει το λογιστικό γραφείο πριν ολοκληρώσει τη μισθοδοσία.
Η υπογραφή μιας νέας συλλογικής σύμβασης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλες οι επιχειρήσεις του κλάδου πρέπει να αυξήσουν αμέσως τους μισθούς. Μια επιχείρηση μπορεί να δεσμεύεται ήδη από τη συμφωνία, ενώ μια άλλη να αποκτά την ίδια υποχρέωση αργότερα, με την απόφαση που καθιστά τη σύμβαση γενικώς υποχρεωτική.
Η διαφορά αυτή έχει ουσιαστική σημασία για τη μισθοδοσία. Από τη σωστή ημερομηνία εφαρμογής εξαρτώνται οι αυξήσεις που δικαιούνται οι εργαζόμενοι, τα τυχόν αναδρομικά και το κόστος που πρέπει να υπολογίσει η επιχείρηση.
Το νέο πλαίσιο του 2026 διευκολύνει την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων σε περισσότερους εργοδότες. Παράλληλα, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο διατηρούνται οι όροι εργασίας μετά τη λήξη τους. Οι αλλαγές αυτές κάνουν ακόμη πιο αναγκαίο τον έλεγχο της σύμβασης που εφαρμόζεται σε κάθε επιχείρηση.
Πότε μια συλλογική σύμβαση είναι υποχρεωτική
Μια κλαδική συλλογική σύμβαση δεν δεσμεύει αυτομάτως όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου.
Αρχικά εφαρμόζεται, κατά κανόνα, στους εργοδότες και στους εργαζομένους που είναι μέλη των οργανώσεων οι οποίες υπέγραψαν τη συμφωνία.
Η εφαρμογή της επεκτείνεται όταν εκδοθεί υπουργική απόφαση που την κηρύσσει γενικώς υποχρεωτική. Από τη δημοσίευση της απόφασης καλύπτονται και οι υπόλοιπες επιχειρήσεις που υπάγονται στη συγκεκριμένη σύμβαση, ακόμη κι αν δεν συμμετέχουν στη συμβαλλόμενη εργοδοτική οργάνωση.
Με τις αλλαγές του Φεβρουαρίου 2026 έγινε ευκολότερη η επέκταση. Το βασικό ποσοτικό κριτήριο μειώθηκε από ποσοστό μεγαλύτερο του 50% σε ποσοστό μεγαλύτερο του 40% των εργαζομένων του κλάδου ή επαγγέλματος που απασχολούνται από ήδη δεσμευόμενους εργοδότες.
Προβλέπονται επίσης ειδικές περιπτώσεις επέκτασης χωρίς να εξετάζεται το συγκεκριμένο ποσοστό, όταν τη σύμβαση συνυπογράφουν η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος και εργοδοτική οργάνωση που πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Η επέκταση, πάντως, δεν γίνεται αυτόματα. Εξακολουθεί να απαιτείται υπουργική απόφαση.
Στις επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις ισχύει διαφορετικός κανόνας. Εφόσον μια επιχείρηση δεσμεύεται από τη συμφωνία, οι όροι της εφαρμόζονται στο προσωπικό της, ακόμη και σε εργαζομένους που δεν είναι μέλη του σωματείου που την υπέγραψε.
Χρειάζεται επίσης να εξετάζεται η ατομική σύμβαση εργασίας. Εάν εργοδότης και εργαζόμενος έχουν συμφωνήσει την εφαρμογή συγκεκριμένης συλλογικής σύμβασης, μπορεί να υπάρχει σχετική υποχρέωση ακόμη και χωρίς γενική επέκταση. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το περιεχόμενο της συμφωνίας τους.
Τέσσερα παραδείγματα από την αγορά εργασίας
Επισιτισμός: Γιατί δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις την ίδια ημερομηνία αύξησης
Η συλλογική σύμβαση του επισιτισμού δείχνει πόσο σημαντική είναι η σωστή ημερομηνία εφαρμογής.
Η αρχική συμφωνία υπογράφηκε στις 17 Μαρτίου 2026 και κατατέθηκε την 1η Απριλίου. Ακολούθησε τροποποιητική συμφωνία, ενώ οι νέοι μισθολογικοί πίνακες προβλέπουν εφαρμογή από την 1η Απριλίου.
Η τροποποιητική σύμβαση κηρύχθηκε γενικώς υποχρεωτική στις 11 Μαΐου 2026.
Για μια επιχείρηση που δεσμευόταν ήδη από τη συλλογική συμφωνία, οι αυξήσεις εξετάζονται με βάση την έναρξη ισχύος των μισθολογικών όρων και τυχόν νόμιμη αναδρομικότητα.
Αντίθετα, μια επιχείρηση που υπήχθη αποκλειστικά λόγω της γενικής επέκτασης υποχρεούται να εφαρμόσει τους νέους μισθούς από τις 11 Μαΐου. Η επέκταση από μόνη της δεν δημιουργεί υποχρέωση καταβολής των αυξήσεων για τον προηγούμενο Απρίλιο.
Εφόσον προκύπτει διαφορά αποδοχών μέσα στον Μάιο, υπολογίζεται για το διάστημα κατά το οποίο ο εργοδότης δεσμεύεται από τη νέα ρύθμιση.
Επομένως, δεν αρκεί να γνωρίζουμε την ημερομηνία που αναγράφεται στον μισθολογικό πίνακα. Πρέπει να εξετάζουμε από πότε η σύμβαση είναι υποχρεωτική για τη συγκεκριμένη επιχείρηση.
Ξενοδοχεία: Μισθολογικοί πίνακες του 2026 από σύμβαση του 2025
Η πανελλαδική συλλογική σύμβαση των ξενοδοχοϋπαλλήλων υπογράφηκε το 2025, ενώ η τροποποιημένη ρύθμισή της έγινε γενικώς υποχρεωτική από τις 25 Απριλίου 2025.
Η συμφωνία περιλαμβάνει μισθολογικούς πίνακες και για το 2026.
Αυτό σημαίνει ότι ένα ξενοδοχείο πρέπει να παρακολουθεί όχι μόνο τις νέες συμφωνίες, αλλά και εκείνες προηγούμενων ετών που εξακολουθούν να ισχύουν.
Για τον σωστό υπολογισμό εξετάζονται η ειδικότητα, η αναγνωριζόμενη προϋπηρεσία και τα προβλεπόμενα επιδόματα. Χρειάζεται επίσης προσοχή στην περίπτωση που υπάρχει ειδικότερη τοπική συλλογική σύμβαση.
Αρτοποιεία: Η νέα σύμβαση δεν σημαίνει αυτόματα αύξηση για όλους
Για τους εργαζομένους στα αρτοποιεία όλης της χώρας υπογράφηκε νέα συλλογική σύμβαση στις 17 Μαρτίου 2026, η οποία κατατέθηκε στις 21 Ιουλίου.
Η ύπαρξη της συμφωνίας δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε αρτοποιείο υποχρεούται να εφαρμόσει όλους τους όρους της.
Πρέπει να εξεταστεί εάν ο εργοδότης δεσμεύεται από τις οργανώσεις που υπέγραψαν, εάν υπάρχει σχετική ατομική συμφωνία ή εάν έχει εκδοθεί υπουργική απόφαση γενικής επέκτασης.
Για μια μικρή επιχείρηση, αυτός ο έλεγχος είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Η ανακοίνωση μιας νέας συλλογικής σύμβασης μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι αυξήσεις ισχύουν αμέσως για όλους, χωρίς αυτό να προκύπτει απαραίτητα από το νομικό πλαίσιο.
Ζαχαρώδη προϊόντα: Διαφορετικές συμβάσεις ανάλογα με τη δραστηριότητα
Η συλλογική σύμβαση για το προσωπικό των βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων ζαχαρωδών προϊόντων τροποποιήθηκε τον Απρίλιο του 2026 και η τροποποιητική ρύθμιση έγινε γενικώς υποχρεωτική από τις 11 Μαΐου.
Υπάρχει όμως και ξεχωριστή συλλογική σύμβαση, της 10ης Ιουλίου 2026, για το εργατοτεχνικό προσωπικό εργαστηρίων ζαχαρωδών προϊόντων, η οποία κατατέθηκε στις 21 Ιουλίου.
Οι δύο συμφωνίες έχουν διαφορετικό πεδίο εφαρμογής. Η γενική επέκταση της μίας δεν σημαίνει ότι επεκτάθηκε αυτομάτως και η άλλη.
Για να βρεθεί η σωστή σύμβαση, πρέπει να εξεταστούν η πραγματική δραστηριότητα της επιχείρησης και το προσωπικό που καλύπτει κάθε συμφωνία.
Πώς υπολογίζεται ο νέος μισθός
Αφού διαπιστωθεί ποια συλλογική σύμβαση εφαρμόζεται, ακολουθεί ο έλεγχος των αποδοχών.
Η ειδικότητα, η αναγνωριζόμενη προϋπηρεσία, τα επιδόματα και το ωράριο καθορίζουν τη μισθολογική κατάταξη του εργαζομένου. Στη συνέχεια οι αποδοχές που προβλέπει η σύμβαση συγκρίνονται με εκείνες που ήδη καταβάλλονται.
Ας υποθέσουμε ότι ένας εργαζόμενος λαμβάνει 1.500 ευρώ μικτά, ενώ η νέα συλλογική σύμβαση προβλέπει συνολικές συγκρίσιμες αποδοχές 1.400 ευρώ.
Δεν προκύπτει αυτομάτως πρόσθετη αύξηση. Πρέπει όμως να εξεταστεί εάν ο υπάρχων μισθός καλύπτει νόμιμα όλες τις υποχρεωτικές παροχές. Δεν θεωρούμε δεδομένο ότι κάθε επίδομα μπορεί να συμψηφιστεί χωρίς να ελεγχθούν οι σχετικοί όροι.
Πιο σύνθετη είναι η περίπτωση όπου περισσότερες συλλογικές συμβάσεις αφορούν την ίδια εργασία. Τότε εφαρμόζονται οι κανόνες που καθορίζουν ποια συμφωνία προηγείται και πότε ισχύει η ευνοϊκότερη ρύθμιση.
Στις περιπτώσεις όπου απαιτείται σύγκριση αποδοχών, αυτή γίνεται συνολικά. Δεν επιλέγουμε απλώς τον μεγαλύτερο βασικό μισθό από μία σύμβαση και τα υψηλότερα επιδόματα από κάποια άλλη.
Διαφορετικό ζήτημα είναι η αντικατάσταση μιας παλαιότερης συλλογικής σύμβασης από νεότερη. Οι νέοι συλλογικοί όροι μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να είναι ακόμη και δυσμενέστεροι. Παραμένουν όμως τα νόμιμα κατώτατα όρια και τα ευνοϊκότερα ατομικά δικαιώματα που εξακολουθούν να προστατεύονται.
Πότε προκύπτουν αναδρομικά
Ας δούμε ένα απλό παράδειγμα.
Ένας εργαζόμενος λαμβάνει 1.100 ευρώ μικτά και, σύμφωνα με τη νέα συλλογική σύμβαση, δικαιούται 1.180 ευρώ.
Η μηνιαία διαφορά είναι 80 ευρώ. Εάν η αύξηση οφείλεται για τέσσερις προηγούμενους πλήρεις μήνες, η αρχική μισθολογική διαφορά ανέρχεται σε 320 ευρώ μικτά.
Ο υπολογισμός μπορεί να χρειάζεται συμπλήρωση, καθώς η αύξηση ενδέχεται να επηρεάζει τα δώρα εορτών, τις αποδοχές και το επίδομα άδειας ή άλλες αμοιβές που υπολογίζονται με βάση τις τακτικές αποδοχές.
Πρέπει επίσης να υπολογιστούν οι αντίστοιχες ασφαλιστικές εισφορές.
Αν η αύξηση ισχύει από ημερομηνία μέσα στον μήνα, όπως στο παράδειγμα της γενικής επέκτασης του επισιτισμού, η διαφορά υπολογίζεται μόνο για το διάστημα που πράγματι οφείλεται.
Αναδρομικές απαιτήσεις μπορεί να υπάρχουν και για εργαζομένους που έχουν ήδη αποχωρήσει, εφόσον αφορούν περίοδο κατά την οποία είχαν αποκτήσει το σχετικό δικαίωμα.
Τι ισχύει όταν λήξει μια συλλογική σύμβαση
Η λήξη μιας συλλογικής σύμβασης δεν σημαίνει ότι σταματά αμέσως η εφαρμογή των όρων της.
Για τους πρώτους τρεις μήνες μετά τη λήξη ή την καταγγελία της, οι όροι συνεχίζουν να ισχύουν. Στο διάστημα αυτό καλύπτονται και εργαζόμενοι που προσλαμβάνονται μετά τη λήξη.
Το 2026 άλλαξε σημαντικά και το καθεστώς που ακολουθεί μετά το τρίμηνο.
Στις συμβάσεις που υπάγονται στη νέα ρύθμιση, όλοι οι κανονιστικοί όροι συνεχίζουν να ισχύουν για τις εργασιακές σχέσεις που καλύπτονται, μέχρι να αντικατασταθούν νόμιμα από νέα συλλογική ή νέα ή τροποποιημένη ατομική σύμβαση.
Η προστασία αυτή ονομάζεται πλήρης μετενέργεια.
Ο νέος κανόνας αφορά τις συλλογικές συμβάσεις που υπογράφονται μετά την έναρξη ισχύος του νόμου, στις 16 Φεβρουαρίου 2026, καθώς και τις μεταγενέστερες διαιτητικές αποφάσεις.
Για τις παλαιότερες συμβάσεις εξετάζεται το προηγούμενο καθεστώς. Μετά το τρίμηνο διατηρούνται, εφόσον προβλέπονταν, ο βασικός μισθός ή το ημερομίσθιο και τα επιδόματα ωρίμανσης, τέκνων, σπουδών και επικίνδυνης εργασίας.
Άλλες συλλογικές παροχές μπορεί να πάψουν να εφαρμόζονται, εφόσον δεν προστατεύονται από διαφορετική νόμιμη ή ατομική συμφωνία.
Η επιχείρηση, επομένως, δεν μπορεί να θεωρήσει ότι η λήξη μιας σύμβασης της επιτρέπει αυτομάτως να μειώσει τις αποδοχές. Χρειάζεται πρώτα να εξεταστεί ποιο καθεστώς ισχύει και ποια δικαιώματα εξακολουθούν να προστατεύονται.
Τι ισχύει για το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και τις ασφαλιστικές εισφορές
Οι νέες αποδοχές πρέπει να εμφανίζονται σωστά τόσο στη μισθοδοσία όσο και στις δηλώσεις της επιχείρησης.
Ειδικά όταν ο μισθός μεταβάλλεται λόγω νόμου, κανονιστικής πράξης ή συλλογικής σύμβασης, η σχετική ψηφιακή δήλωση στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ υποβάλλεται εντός 30 ημερών από τη μεταβολή.
Η προθεσμία αυτή αφορά τη δήλωση και δεν αλλάζει την ημερομηνία από την οποία οφείλεται η αύξηση. Για άλλες μεταβολές των εργασιακών όρων ισχύουν διαφορετικές διαδικασίες και προθεσμίες.
Εφόσον προκύπτουν αναδρομικές ασφαλιστέες αποδοχές, πρέπει να υπολογιστούν οι αντίστοιχες εισφορές και να αποτυπωθούν σωστά στην Αναλυτική Περιοδική Δήλωση του e-ΕΦΚΑ.
Το νεότερο νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει επίσης Ψηφιακό Μητρώο Συλλογικών Ρυθμίσεων Εργασίας στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, με τις επιμέρους διαδικασίες να εξαρτώνται από τις σχετικές εφαρμοστικές ρυθμίσεις.
Πρακτικά: Τι ελέγχουμε πριν κλείσει η μισθοδοσία
Η εφαρμογή μιας νέας συλλογικής σύμβασης ξεκινά από την αναζήτηση του πλήρους κειμένου της. Χρειάζονται η αρχική συμφωνία, οι τροποποιήσεις της και οι ισχύοντες μισθολογικοί πίνακες. Μια απλή ανακοίνωση για αυξήσεις δεν αρκεί για να καθοριστούν οι υποχρεώσεις της επιχείρησης.
Η αναζήτηση μπορεί να γίνει από τις επίσημες καταχωρίσεις του Οργανισμού Μεσολάβησης και Διαιτησίας και του Υπουργείου Εργασίας. Στις ίδιες πηγές εξετάζεται εάν υπάρχει απόφαση γενικής επέκτασης και από ποια ημερομηνία ισχύει.
Για ένα εστιατόριο, για παράδειγμα, ο έλεγχος δεν σταματά στον μισθολογικό πίνακα της 1ης Απριλίου 2026. Πρέπει να διαπιστωθεί εάν η επιχείρηση δεσμευόταν ήδη από τη συμφωνία ή αν απέκτησε την υποχρέωση με την επέκταση της 11ης Μαΐου.
Αντίστοιχα, για ένα αρτοποιείο, η ύπαρξη νέας συλλογικής σύμβασης δεν αρκεί για να καταχωριστεί αύξηση σε όλο το προσωπικό. Προηγείται ο έλεγχος της δεσμευτικότητας και της τυχόν γενικής επέκτασης.
Αφού επιβεβαιωθεί ότι η επιχείρηση καλύπτεται, εξετάζεται κάθε εργαζόμενος χωριστά. Ελέγχονται η πραγματική ειδικότητα, η αναγνωριζόμενη προϋπηρεσία, τα επιδόματα, το ωράριο και οι ήδη καταβαλλόμενες αποδοχές. Παράλληλα, εξετάζονται οι όροι της ατομικής σύμβασης, ιδίως όταν προβλέπει συγκεκριμένο μισθό ή παραπέμπει σε συλλογική συμφωνία.
Στη συνέχεια καθορίζεται η ημερομηνία από την οποία οφείλεται η αύξηση και υπολογίζεται η διαφορά. Αν η υποχρέωση αρχίζει μέσα στον μήνα, η εκκαθάριση αφορά το αντίστοιχο διάστημα και όχι αυτομάτως ολόκληρο τον μήνα.
Πριν ολοκληρωθεί η μισθοδοσία, εξετάζεται εάν επηρεάζονται τα δώρα εορτών, οι αποδοχές και το επίδομα άδειας, πρόσθετες αμοιβές και ασφαλιστικές εισφορές. Εφόσον υπάρχουν αναδρομικές διαφορές, υπολογίζονται για τις περιόδους στις οποίες ανήκουν και αποτυπώνονται με τον προβλεπόμενο τρόπο.
Ακολουθούν οι απαιτούμενες δηλώσεις στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, σύμφωνα με την προθεσμία που ισχύει για τη συγκεκριμένη μεταβολή.
Ιδιαίτερη αξία έχει και η τεκμηρίωση του υπολογισμού. Το λογιστικό γραφείο πρέπει να μπορεί να αποδείξει ποια συλλογική σύμβαση εφάρμοσε, γιατί η επιχείρηση υπάγεται σε αυτήν, πώς κατέταξε τον εργαζόμενο και από ποια ημερομηνία υπολόγισε τις νέες αποδοχές.
Γι’ αυτό είναι χρήσιμο να διατηρούνται το πλήρες κείμενο της σύμβασης, η απόφαση επέκτασης όπου υπάρχει, οι σχετικοί ατομικοί όροι και η ανάλυση των μισθολογικών διαφορών.
Σε περιπτώσεις με περισσότερες συλλογικές συμβάσεις ή σύνθετους ατομικούς όρους μπορεί να χρειάζεται και η συνδρομή εξειδικευμένου εργατολόγου, πριν οριστικοποιηθεί ο χειρισμός.
Η σωστή εφαρμογή μιας συλλογικής σύμβασης απαιτεί τελικά να γνωρίζουμε ποια επιχείρηση δεσμεύεται, από ποια ημερομηνία και ποιες αποδοχές οφείλει σε κάθε εργαζόμενο.
Ο έγκαιρος έλεγχος αυτών των στοιχείων επιτρέπει στην επιχείρηση να υπολογίζει με ακρίβεια το κόστος προσωπικού, περιορίζει τον κίνδυνο αναδρομικών οφειλών και διασφαλίζει ότι οι εργαζόμενοι λαμβάνουν τις αποδοχές που δικαιούνται.
Πηγές – Τεκμηρίωση
Κώδικας Εργατικού Δικαίου, π.δ. 62/2025, όπως ισχύει.
Ν. 5278/2026, ΦΕΚ Α΄ 22/16.2.2026 – Εθνική Κοινωνική Συμφωνία για την ενίσχυση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας και μεταβατικές διατάξεις.
Ν. 5316/2026, ΦΕΚ Α΄ 105/6.7.2026 – Ρυθμίσεις για το Ψηφιακό Μητρώο Συλλογικών Ρυθμίσεων Εργασίας.
Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας – Αρχική και τροποποιητική συλλογική σύμβαση τουριστικών και επισιτιστικών καταστημάτων 2026.
Υπουργική απόφαση 13064/8.5.2026, ΦΕΚ Β΄ 2629/11.5.2026 – Κήρυξη γενικής υποχρεωτικότητας της συλλογικής σύμβασης επισιτισμού.
Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας – Πανελλαδική συλλογική σύμβαση ξενοδοχοϋπαλλήλων και μισθολογικοί πίνακες 2026.
Υπουργική απόφαση 10967/16.4.2025, ΦΕΚ Β΄ 2019/25.4.2025 – Κήρυξη γενικής υποχρεωτικότητας συλλογικής σύμβασης ξενοδοχοϋπαλλήλων.
Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας – Συλλογική σύμβαση εργαζομένων στα αρτοποιεία όλης της χώρας 2026.
Οργανισμός Μεσολάβησης και Διαιτησίας – Συλλογικές συμβάσεις προσωπικού βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων ζαχαρωδών προϊόντων και εργατοτεχνικού προσωπικού εργαστηρίων ζαχαρωδών προϊόντων 2026.
Υπουργική απόφαση 13065/8.5.2026, ΦΕΚ Β΄ 2629/11.5.2026 – Κήρυξη γενικής υποχρεωτικότητας συλλογικής σύμβασης βιομηχανικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων ζαχαρωδών προϊόντων.
Υπουργική απόφαση 32689/12.12.2025, ΦΕΚ Β΄ 6745/16.12.2025 – Διαδικασίες και προθεσμίες υποβολών στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.