ανάγνωση σε: 12 λεπτά
Του Στέφανου Κουλουμπή, Project Manager | Σύμβουλος Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους, Dominion Group
Πλήρης εικόνα της οφειλής και ουσιαστικός έλεγχος της ρύθμισης
Μια πρόταση ρύθμισης μπορεί να προσφέρει πραγματική διέξοδο. Για να αξιολογηθεί, όμως, πρέπει να γνωρίζουμε πώς σχηματίστηκε η απαίτηση, τι αναγνωρίζεται με την υπογραφή και αν οι υποχρεώσεις μπορούν να εξυπηρετούνται στον χρόνο. Το ποσοστό διαγραφής και η πρώτη δόση είναι μέρος μόνο της εικόνας.
Στην επαγγελματική μας εμπειρία συναντάμε ανθρώπους που προσπάθησαν να διευθετήσουν μόνοι τους τις οφειλές τους και έφτασαν σε εμάς αφού είχαν ήδη αναλάβει δεσμεύσεις χωρίς να έχουν κατανοήσει όλες τις συνέπειες. Η ύπαρξη κανόνων ενημέρωσης δεν εξασφαλίζει από μόνη της ότι ο πολίτης διαθέτει στην πράξη όσα χρειάζεται για μια τεκμηριωμένη απόφαση.
Η πρώτη συνάντηση διαμορφώνει την εικόνα
Η αφετηρία είναι η διερεύνηση της υπόθεσης. Καταγράφονται το ιστορικό δανεισμού, οι προηγούμενες ρυθμίσεις, οι καταβολές, οι εκκρεμείς διαδικασίες, το εισόδημα, η περιουσία, οι οικογενειακές ανάγκες και οι στόχοι του ενδιαφερομένου. Έτσι μπορούν να αναδειχθούν επιλογές που ο ίδιος ενδεχομένως δεν γνωρίζει ή δεν έχει εξετάσει.
Με την κατάλληλη εξουσιοδότηση, ο σύμβουλος διαχείρισης ιδιωτικού χρέους μπορεί να αναλάβει τη συγκέντρωση στοιχείων και την επικοινωνία με τον διαχειριστή, μέσα στα όρια της εντολής του. Ο οικονομικός έλεγχος και η διαπραγμάτευση συνδυάζονται με δικηγορική υποστήριξη για τα νομικά ζητήματα. Ο οφειλέτης ενημερώνεται για τις εναλλακτικές και αποφασίζει γνωρίζοντας τις συνέπειες.
Ο φάκελος προηγείται της συμφωνίας
Ο έλεγχος χρειάζεται την αρχική σύμβαση και όλες τις τροποποιήσεις ή ρυθμίσεις της, την ταυτότητα του σημερινού πιστωτή και του διαχειριστή και τα σχετικά στοιχεία μεταβίβασης και ανάθεσης. Εφόσον έχει υπάρξει καταγγελία, εξετάζονται το κείμενο και το αποδεικτικό κοινοποίησής της. Αν έχει εκδοθεί διαταγή πληρωμής, ο δικηγόρος ελέγχει την αίτηση, τα υποστηρικτικά-σχετικά έγγραφα, τη διαταγή – την επιταγή προς πληρωμή και τις επιδόσεις.
Χρειάζεται επίσης αναλυτική συνέχεια της κίνησης από την εκταμίευση μέχρι σήμερα, με διακριτή αποτύπωση πριν και μετά την καταγγελία και συμφωνία των υπολοίπων κατά τη μεταβίβαση ή την αλλαγή διαχειριστή (ενεχυροφυλακείο). Πρόκειται για φάκελο ουσιαστικής διερεύνησης· τα αναγκαία αποδεικτικά κάθε δικαστικής διαδικασίας αξιολογούνται χωριστά.
Κάθε ποσό πρέπει να μπορεί να ελεγχθεί
Το ζητούμενο είναι η πληρότητα και η δυνατότητα επαλήθευσης που απαιτούνται για τον έλεγχο ενός τραπεζικού λογαριασμού. Κάθε κίνηση πρέπει να μπορεί να συνδεθεί με ημερομηνία, αιτία, ποσό και επίδραση στο υπόλοιπο. Ελέγχονται οι τόκοι, τα επιτόκια, οι περίοδοι υπολογισμού, οι κεφαλαιοποιήσεις, τα έξοδα και ο καταλογισμός των πληρωμών.
Η μορφή του αρχείου δεν αρκεί για να κριθεί η αξιοπιστία του. Ένας συγκεντρωτικός πίνακας, όμως, που εμφανίζει μόνο κεφάλαιο και καθυστερήσεις δεν επιτρέπει από μόνος του να ανακατασκευαστεί ο υπολογισμός της απαίτησης. Απαιτείται σύνδεση με τα αναλυτικά στοιχεία και αιτιολόγηση των αποκλίσεων.
Το άρθρο 13 του ν. 5072/2023 προβλέπει προσωποποιημένη ενημέρωση με ανάλυση της οφειλής. Η προβλεπόμενη ενημέρωση δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκην με πλήρες ιστορικό λογαριασμού. Η μεταφορά της διαχείρισης δεν εξαλείφει την ανάγκη ελέγχου της προέλευσης και της εξέλιξης του υπολοίπου.
Οι μικρές καταβολές χρειάζονται προσοχή
Μια καταβολή ως ένδειξη καλής πρόθεσης δεν αποτελεί από μόνη της συμφωνία μειωμένης δόσης ή προστασία από επόμενες ενέργειες. Σε αμφισβητούμενη οφειλή, πριν από έκτακτη πληρωμή ή υπογραφή, χρειάζεται αξιολόγηση των συνεπειών. Η μερική καταβολή μπορεί, ανάλογα με τις περιστάσεις, να συνιστά αναγνώριση αξίωσης και να διακόπτει την παραγραφή, χωρίς να σημαίνει αυτομάτως αποδοχή κάθε χρέωσης.
Χωριστά εξετάζονται οι εξωλογιστικά παρακολουθούμενοι τόκοι. Η λογιστική τους μεταχείριση δεν αποδεικνύει από μόνη της αν οφείλονται νόμιμα. Ελέγχονται η βάση υπολογισμού, η περίοδος και οι εγγραφές πριν και μετά από κάθε σχετική πληρωμή ή ρύθμιση. Τα παραπάνω δεν αποτελούν γενική προτροπή διακοπής πληρωμών.
Η διαγραφή και οι όροι κρίνουν το αποτέλεσμα
Σε υποθετική απαίτηση 100.000 ευρώ, διαγραφή 40% αφήνει 60.000 ευρώ. Το ποσό αυτό δεν προσδιορίζει μόνο του το τελικό κόστος. Εξετάζονται οι μελλοντικοί τόκοι, η προκαταβολή, η διάρκεια, τυχόν μεγάλη τελική δόση, ο χρόνος οριστικοποίησης της διαγραφής και οι συνέπειες αθέτησης.
Το παράδειγμα σε τρία βήματα
Πρώτο βήμα: εμφανίζεται απαίτηση 100.000 ευρώ. Πριν από οποιοδήποτε ποσοστό, ελέγχεται η σύνθεσή της. Το ποσό μπορεί να περιλαμβάνει κεφάλαιο, τόκους και άλλες χρεώσεις. Η διαπραγμάτευση χρειάζεται σαφή βάση και συγκεκριμένη αναφορά στο τι διαγράφεται από κάθε κατηγορία.
Δεύτερο βήμα: συμφωνείται διαγραφή 40%, οπότε ρυθμίζονται 60.000 ευρώ. Με σταθερό ετήσιο επιτόκιο 5,5%, μηνιαίο εκτοκισμό και 240 ισόποσες μηνιαίες δόσεις, η δόση είναι περίπου 412,73 ευρώ. Οι συνολικές πληρωμές φθάνουν περίπου τις 99.056 ευρώ, από τις οποίες 39.056 ευρώ είναι νέοι τόκοι.
Τρίτο βήμα: αν το ρυθμιζόμενο ποσό περιοριστεί στις 40.000 ευρώ, με τους ίδιους όρους η δόση γίνεται περίπου 275,15 ευρώ και οι συνολικές πληρωμές 66.037 ευρώ. Η διαφορά αφορά τόσο τη μηνιαία επιβάρυνση όσο και το ποσό που δεσμεύεται το νοικοκυριό να καταβάλει.
Πρόκειται για υποθετικά παραδείγματα χωρίς προκαταβολή, ασφάλιστρα ή έξοδα. Τα σύνολα υπολογίζονται πριν από τη στρογγυλοποίηση των δόσεων. Η πραγματική προσφορά χρειάζεται δικό της δοσολόγιο. Η διαγραφή των 40.000 ευρώ παραμένει μείωση της απαίτησης· οι μελλοντικοί τόκοι αποτελούν πρόσθετο κόστος της νέας αποπληρωμής.
Αν αλλάξει το επιτόκιο
Ας υποθέσουμε ότι οι 60.000 ευρώ ξεκινούν με 5,5% και δόση 412,73 ευρώ. Μετά τις πρώτες 12 δόσεις, το ανεξόφλητο υπόλοιπο είναι περίπου 58.304,90 ευρώ. Αν τότε το συνολικό επιτόκιο αυξηθεί σε 6,5% και παραμείνει εκεί για τους υπόλοιπους 228 μήνες, η νέα δόση γίνεται περίπου 445,95 ευρώ και οι συνολικές πληρωμές, μαζί με τον πρώτο χρόνο, 106.629 ευρώ. Με αντίστοιχη αύξηση στο 7,5%, προκύπτουν 480,48 ευρώ και 114.502 ευρώ συνολικά.
Αυτά είναι σενάρια ευαισθησίας, όχι πρόβλεψη επιτοκίων. Υποθέτουν αναπροσαρμογή της δόσης με αμετάβλητη τελική διάρκεια, χωρίς ανώτατο όριο επιτοκίου ή άλλες ειδικές ρήτρες. Αν μειωθεί το επιτόκιο, μπορεί αντίστοιχα να μειωθεί η επιβάρυνση. Το ερώτημα είναι αν το διαθέσιμο εισόδημα αντέχει και το δυσμενές σενάριο.
Για έναν άνθρωπο 55 ετών, η εικοσαετής διάρκεια φθάνει έως τα 75. Στην αξιολόγηση πρέπει επομένως να συνυπολογίζεται η πιθανή μεταβολή εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότηση. Μια δόση που εξυπηρετείται σήμερα χρειάζεται να παραμένει διαχειρίσιμη και τότε.
Ιδιαίτερο έλεγχο χρειάζονται οι όροι αναγνώρισης υπολοίπου και η θέση των εγγυητών. Η απουσία υπογραφής εγγυητή δεν συνεπάγεται αυτόματη απαλλαγή. Διαφορετική είναι η τροποποίηση της υπάρχουσας οφειλής και διαφορετική η αντικατάστασή της από νέα ενοχή. Οι αρχικές δεσμεύσεις και οι μεταγενέστερες συμφωνίες εξετάζονται μαζί.
Τι έχει τεθεί σε διαβούλευση
Η συζήτηση για το νέο πλαίσιο διμερών ρυθμίσεων προσθέτει μια κρίσιμη παράμετρο. Σύμφωνα με τη δημοσιευμένη παρουσίαση του άρθρου 231 του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου, προβλέπεται η σύμβαση ρύθμισης να αποτελεί εκτελεστό τίτλο για τις απαιτήσεις που περιλαμβάνει. Πρόκειται για σχεδιαζόμενη διάταξη και όχι για ήδη ισχύοντα γενικό κανόνα για κάθε διμερή συμφωνία. Η τελική διατύπωση, το πεδίο εφαρμογής και η έναρξη ισχύος χρειάζονται επαλήθευση στο επίσημο νομοθετικό κείμενο.
Εφόσον θεσπιστεί η πρόβλεψη αυτή, η συμφωνία θα μπορεί, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, να στηρίζει αναγκαστική εκτέλεση χωρίς προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής. Αυτό δεν ταυτίζεται με αυτόματο πλειστηριασμό ή κατάργηση της δικαστικής άμυνας. Καθιστά όμως ακόμη πιο σημαντικό τον έλεγχο πριν από την υπογραφή: ποια απαίτηση αναγνωρίζεται, πότε θεωρείται ότι αθετείται η ρύθμιση, ποιο ποσό καθίσταται απαιτητό και ποιοι δεσμεύονται.
Παράλληλα με τις προβλεπόμενες προστασίες των συνεπών οφειλετών, χρειάζεται προληπτικός μηχανισμός επανεξέτασης όταν τεκμηριωμένα μεταβάλλεται η δυνατότητα πληρωμής. Η δική μας πρόταση είναι η έγκαιρη αξιολόγηση προσαρμογής πριν μια προσωρινή δυσκολία οδηγήσει σε απώλεια της ρύθμισης. Η δυνατότητα αυτή δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως ήδη κατοχυρωμένο δικαίωμα.
Από την ενημέρωση στην υπεύθυνη απόφαση
Η πίεση για άμεση απάντηση δεν υποκαθιστά την αξιολόγηση. Η πρόταση χρειάζεται γραπτή αποτύπωση και οι κρίσιμες διευκρινίσεις καταγραφή. Παράλληλα, η αναζήτηση στοιχείων και η διαπραγμάτευση δεν αναστέλλουν από μόνες τους δικαστικές προθεσμίες ή διαδικασίες· κάθε κοινοποίηση απαιτεί έγκαιρο δικηγορικό έλεγχο.
Μια ουσιαστική διευθέτηση ξεκινά από πλήρη διάγνωση και καταλήγει σε συνειδητή επιλογή εφαρμόσιμης λύσης. Η διαφάνεια αποκτά περιεχόμενο όταν ο πολίτης και οι σύμβουλοί του μπορούν να ελέγξουν τι ζητείται, γιατί ζητείται και τι συνεπάγεται η συμφωνία.
Πηγές τεκμηρίωσης
Ν. 5072/2023, άρθρο 13, ΦΕΚ Α 198/4.12.2023 — api.et.gr/apiLAW/1/2023/5072/pdf
ΑΠ 1148/2024 — λογιστικοποίηση και εξωλογιστική παρακολούθηση τόκων.
ΑΠ 1735/2025 — προϋποθέσεις αναγνώρισης συνολικής αξίωσης από μερική καταβολή.
ΑΠ 1352/2022 και ΕφΠειρ 172/2024 — τροποποίηση ή ανανέωση ενοχής και εγγύηση. Οι δικαστικές κρίσεις εφαρμόζονται με βάση τα περιστατικά κάθε υπόθεσης.
Για την υπό συζήτηση διάταξη: δημοσιογραφική παρουσίαση του άρθρου 231 στο Newmoney, «Κόκκινα δάνεια: Ολες οι νέες ρυθμίσεις – Οι χρόνοι και οι διαδικασίες». Επίσημη ανακοίνωση ΥΠΕΘΟΟ για τη διαβούλευση έως 22.10.2026. Χρονικό σημείο ενημέρωσης: 19.10.2026. Η ακριβής διάταξη δεν κατέστη διαθέσιμη για πρωτογενή επαλήθευση κατά την παρούσα αναθεώρηση.