ανάγνωση σε: 9 λεπτά
Η προθεσμία της 3ης Νοεμβρίου πλησιάζει. Ποιοι έχουν υποχρέωση υποβολής, τι ισχύει για τους συζύγους και ποια λάθη μπορεί να κοστίσουν ακριβά.
Γράφει η Όλγα Μητσιώνη
Λογίστρια – Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης | Σύμβουλος Επιχειρήσεων
Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για την υποβολή των δηλώσεων «Πόθεν Έσχες» του 2026, καθώς η προθεσμία ολοκληρώνεται στις 3 Νοεμβρίου. Χιλιάδες υπόχρεοι καλούνται να δηλώσουν την περιουσιακή τους κατάσταση, σε μια διαδικασία που απαιτεί προσοχή, σωστή ενημέρωση και έγκαιρη προετοιμασία.
Το «Πόθεν Έσχες» είναι μια υποχρέωση που πολλοί συνδέουν αποκλειστικά με πολιτικούς και υψηλόβαθμα δημόσια πρόσωπα. Στην πραγματικότητα, όμως, αφορά πολύ περισσότερους πολίτες, οι οποίοι λόγω της επαγγελματικής τους ιδιότητας ή της θέσης που κατέχουν υποχρεούνται να υποβάλουν δήλωση περιουσιακής κατάστασης.
Και εδώ βρίσκεται το πρώτο σημείο που χρειάζεται προσοχή. Δεν αρκεί κάποιος να θεωρεί ότι δεν ανήκει στις γνωστές κατηγορίες υπόχρεων. Χρειάζεται να γνωρίζει με βεβαιότητα εάν η θέση ή η ιδιότητά του δημιουργεί σχετική υποχρέωση.
Ποιοι πρέπει να υποβάλουν δήλωση
Σύμφωνα με τον Ν. 5026/2023, η υποχρέωση υποβολής αφορά, μεταξύ άλλων, πολιτικά πρόσωπα, αιρετούς της τοπικής αυτοδιοίκησης, συγκεκριμένες κατηγορίες δημοσίων λειτουργών και υπαλλήλων, στελέχη οργανισμών και φορέων, καθώς και πρόσωπα που ασκούν συγκεκριμένες διοικητικές, οικονομικές ή ελεγκτικές αρμοδιότητες.
Αυτό που πρέπει να γίνει κατανοητό είναι ότι δεν υποχρεούνται όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι να υποβάλουν «Πόθεν Έσχες». Η υποχρέωση εξαρτάται από όσα προβλέπει ο νόμος για κάθε θέση και ιδιότητα.
Επομένως, ιδιαίτερα όσοι ανέλαβαν νέα καθήκοντα, τοποθετήθηκαν σε θέσεις ευθύνης ή συμμετέχουν σε διοικητικά όργανα θα πρέπει να ελέγξουν εάν περιλαμβάνονται στους υπόχρεους.
Τι ισχύει για τους συζύγους – Ένα σημείο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι η υποχρέωση υποβολής δήλωσης από τους συζύγους.
Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, οι σύζυγοι, οι εν διαστάσει σύζυγοι και τα πρόσωπα που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με υπόχρεο υποβάλλουν, στις περιπτώσεις που προβλέπονται, ξεχωριστή δήλωση περιουσιακής κατάστασης.
Με απλά λόγια, δεν αρκεί να υποβάλει δήλωση μόνο ο ένας σύζυγος, θεωρώντας ότι έχει καλυφθεί ολόκληρη η οικογένεια.
Πρόκειται για μια λεπτομέρεια που μπορεί εύκολα να παραβλεφθεί, ιδιαίτερα όταν οι ενδιαφερόμενοι δεν έχουν ενημερωθεί σωστά για τις υποχρεώσεις τους.
Τι δηλώνουμε στο Πόθεν Έσχες
Η δήλωση περιουσιακής κατάστασης δεν αφορά μόνο τα ακίνητα ή τα χρήματα που υπάρχουν σε έναν τραπεζικό λογαριασμό.
Περιλαμβάνει, σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας, τα εισοδήματα, την ακίνητη περιουσία, τις τραπεζικές καταθέσεις, τις επενδύσεις, τις συμμετοχές σε επιχειρήσεις, τα οχήματα και άλλα περιουσιακά στοιχεία που υπάγονται στην υποχρέωση δήλωσης.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι μεταβολές που πραγματοποιήθηκαν στην περιουσιακή κατάσταση. Για παράδειγμα, η αγορά ενός ακινήτου, η πώληση ενός περιουσιακού στοιχείου ή η απόκτηση μιας επιχειρηματικής συμμετοχής μπορεί να απαιτούν συγκεκριμένη καταχώριση και τεκμηρίωση.
Είναι σημαντικό επίσης να γνωρίζουμε ότι η υποχρέωση δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην περιουσία που βρίσκεται στην Ελλάδα. Περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό δηλώνονται επίσης, εφόσον εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις.
Προσυμπληρωμένα στοιχεία: Μια σημαντική διευκόλυνση, αλλά όχι λόγος εφησυχασμού
Η ηλεκτρονική διαδικασία έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, καθώς δίνεται η δυνατότητα άντλησης στοιχείων από διασυνδεδεμένα πληροφοριακά συστήματα.
Αυτό διευκολύνει τους πολίτες και περιορίζει μέρος της γραφειοκρατίας. Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι όλα τα στοιχεία εμφανίζονται απαραίτητα σωστά ή ολοκληρωμένα.
Ο υπόχρεος εξακολουθεί να έχει την ευθύνη να ελέγξει όσα εμφανίζονται στη δήλωσή του, να συμπληρώσει όσα λείπουν και να διορθώσει τυχόν ανακρίβειες.
Ένα ακόμη συνηθισμένο λάθος είναι η πεποίθηση ότι, εφόσον η δήλωση έχει συμπληρωθεί και αποθηκευτεί, η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί.
Δεν είναι έτσι. Η προσωρινή αποθήκευση δεν αποτελεί οριστική υποβολή. Ο υπόχρεος πρέπει να ολοκληρώσει τη διαδικασία και να βεβαιωθεί ότι η δήλωσή του έχει υποβληθεί οριστικά.
Τι συμβαίνει εάν χαθεί η προθεσμία
Η καθυστέρηση στην υποβολή της δήλωσης μπορεί να έχει οικονομικές και νομικές συνέπειες.
Η νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα εκπρόθεσμης υποβολής με την καταβολή ηλεκτρονικού παραβόλου, το οποίο διαφοροποιείται ανάλογα με την κατηγορία του υπόχρεου και το διάστημα καθυστέρησης.
Για τις συνήθεις κατηγορίες υπόχρεων, τα προβλεπόμενα παράβολα ανέρχονται σε 50 ή 100 ευρώ, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες προσώπων προβλέπονται υψηλότερα ποσά, 200 ή 400 ευρώ.
Ωστόσο, το ζήτημα δεν περιορίζεται μόνο στην καταβολή ενός παραβόλου. Η μη υποβολή, η ανακριβής δήλωση ή άλλες παραβάσεις των σχετικών υποχρεώσεων μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, να επιφέρουν σοβαρότερες συνέπειες.
Γι’ αυτό και η έγκαιρη υποβολή δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια τυπική διαδικασία που μπορεί να περιμένει μέχρι την τελευταία στιγμή.
Γιατί δεν πρέπει να αφήσουμε τη δήλωση για την τελευταία ημέρα
Η εμπειρία από τις φορολογικές και διοικητικές διαδικασίες δείχνει ότι οι περισσότερες δυσκολίες εμφανίζονται όταν οι ενδιαφερόμενοι επιχειρούν να ολοκληρώσουν τις υποχρεώσεις τους λίγο πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Ένα στοιχείο που δεν εμφανίζεται σωστά, ένα δικαιολογητικό που λείπει ή μια περιουσιακή μεταβολή που χρειάζεται περαιτέρω έλεγχο μπορεί να δημιουργήσει καθυστερήσεις.
Η συγκέντρωση των απαραίτητων στοιχείων, ο έλεγχος των δεδομένων και η συνεργασία με τον λογιστή – φοροτεχνικό αποτελούν σημαντικά βήματα για την αποφυγή λαθών και παραλείψεων.
Το σημαντικότερο είναι να υπάρχει χρόνος για να διορθωθεί οποιοδήποτε πρόβλημα εντοπιστεί, χωρίς την πίεση της τελευταίας στιγμής.
Το Πόθεν Έσχες δεν είναι απλώς μια ακόμη δήλωση
Πέρα από τις προθεσμίες, τις διαδικασίες και τις κυρώσεις, αξίζει να θυμόμαστε τον ουσιαστικό σκοπό του θεσμού.
Το «Πόθεν Έσχες» αποτελεί εργαλείο διαφάνειας και λογοδοσίας. Μέσα από την καταγραφή και τον έλεγχο της περιουσιακής κατάστασης συγκεκριμένων προσώπων επιδιώκεται η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους θεσμούς και τη δημόσια διοίκηση.
Για τον ίδιο τον υπόχρεο, όμως, η σωστή δήλωση αποτελεί και μια μορφή προσωπικής διασφάλισης. Η ακριβής καταγραφή των περιουσιακών στοιχείων και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της προέλευσής τους περιορίζουν τον κίνδυνο μελλοντικών προβλημάτων.
Με την προθεσμία της 3ης Νοεμβρίου να πλησιάζει, το μήνυμα είναι απλό: όσοι έχουν υποχρέωση υποβολής θα πρέπει να προχωρήσουν εγκαίρως στον απαραίτητο έλεγχο και στην ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Γιατί στις φορολογικές και περιουσιακές υποχρεώσεις, η σωστή ενημέρωση και η πρόληψη είναι πάντα προτιμότερες από την προσπάθεια διόρθωσης ενός λάθους εκ των υστέρων.
Όλγα Μητσιώνη
Λογίστρια – Φοροτεχνικός Α΄ Τάξης
Σύμβουλος Επιχειρήσεων
Mitsioni Business & Tax Consulting