ανάγνωση σε: 7 λεπτά
Ο θεσμός γίνεται μόνιμος σε όλη τη χώρα – Οι προϋποθέσεις, τα ποσά και η διαδικασία ένταξης.
Για μια οικογένεια που έχει στην καθημερινότητά της ένα άτομο με αναπηρία, η ανάγκη για βοήθεια δεν αποτυπώνεται πάντα σε ένα ποσοστό αναπηρίας.
Είναι η μετακίνηση, η προσωπική φροντίδα, μια επίσκεψη σε δημόσια υπηρεσία, η δυνατότητα κάποιου να εργαστεί, να σπουδάσει ή απλώς να πραγματοποιήσει δραστηριότητες που για τους περισσότερους θεωρούνται αυτονόητες.
Σε αυτή ακριβώς την ανάγκη έρχεται να απαντήσει ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού για Άτομα με Αναπηρία, ο οποίος με τον ν. 5322/2026 περνά από την πιλοτική εφαρμογή σε μόνιμη υπηρεσία εθνικής εμβέλειας, με στόχο την ανεξάρτητη διαβίωση, την κοινωνική συμπερίληψη και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους.
Η εφαρμογή του μόνιμου προγράμματος εξειδικεύεται με την ΚΥΑ 18867/2026 (ΦΕΚ Β΄ 5050/11.08.2026), με φορέα υλοποίησης τον ΟΠΕΚΑ.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα
Για την ένταξη στον θεσμό του Προσωπικού Βοηθού ΑμεΑ προβλέπονται συγκεκριμένα κριτήρια που αφορούν την ηλικία, την αναπηρία, τη διαμονή και την οικονομική κατάσταση του ενδιαφερομένου.
| Κριτήριο | Τι προβλέπεται |
|---|---|
| Ηλικία | Από 16 έως 67 ετών |
| Αναπηρία | Κινητική, νοητική, αναπτυξιακή, αισθητηριακή ή ψυχική |
| Ποσοστό | Τουλάχιστον 67% στην κύρια πάθηση |
| Πιστοποίηση | Η προβλεπόμενη πιστοποίηση αναπηρίας σύμφωνα με τον νόμο |
| Διαμονή | Νόμιμη και μόνιμη διαμονή στην Ελλάδα |
| Φορολογική κατοικία | Ελλάδα |
| Διαβίωση | Σε κατοικία |
| Εισόδημα | Εφαρμόζονται συγκεκριμένα εισοδηματικά κριτήρια |
| Φορέας υλοποίησης | ΟΠΕΚΑ |
Προσοχή: Το 67% δεν σημαίνει αυτόματη ένταξη στο πρόγραμμα και, πολύ περισσότερο, δεν σημαίνει αυτόματα προσωπική βοήθεια αξίας 1.939 ευρώ.
Από 416 έως 1.939 ευρώ – Πώς διαμορφώνεται η παροχή
Από την 1η Ιανουαρίου 2027, η μηνιαία αξία της προσωπικής βοήθειας διαμορφώνεται σε τέσσερα επίπεδα, ανάλογα με την αξιολόγηση των αναγκών του ωφελούμενου:
| Επίπεδο ανάγκης | Μηνιαία αξία |
|---|---|
| Μικρή ανάγκη | Έως 416 € |
| Μέτρια ανάγκη | Έως 831 € |
| Μεγάλη ανάγκη | Έως 1.352 € |
| Απόλυτη και διαρκής εξάρτηση | Έως 1.939 € |
Δύο άνθρωποι με το ίδιο ποσοστό αναπηρίας μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικές ανάγκες στην καθημερινότητά τους.
Ένας μπορεί να εργάζεται και να χρειάζεται υποστήριξη μόνο για συγκεκριμένες δραστηριότητες, ενώ ένας άλλος, με το ίδιο ποσοστό, μπορεί να χρειάζεται βοήθεια ακόμη και για βασικές ανάγκες της καθημερινής ζωής.
Το ποσοστό αναπηρίας είναι απαραίτητο κριτήριο. Δεν περιγράφει όμως από μόνο του τη ζωή και τις πραγματικές ανάγκες ενός ανθρώπου. Γι’ αυτό η διαδικασία προβλέπει εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Τα 1.939 ευρώ δεν είναι «επίδομα στο χέρι»
Όταν μιλάμε για ποσό έως 1.939 ευρώ, δεν μιλάμε για ένα νέο επίδομα που κατατίθεται στον τραπεζικό λογαριασμό κάθε δικαιούχου για ελεύθερη χρήση.
Μιλάμε για μηνιαία αξία υπηρεσιών προσωπικής βοήθειας.
Η προσωπική βοήθεια μπορεί να παρέχεται σε ωριαία βάση ή σε καθεστώς συνοίκησης, ενώ ο ωφελούμενος επιλέγει τον προσωπικό βοηθό ή τους βοηθούς του από το σχετικό Μητρώο.
Τι γίνεται με τη σύνταξη και τις υπόλοιπες παροχές;
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα δεν στερεί, εξαιτίας της συμμετοχής αυτής, τις προβλεπόμενες συντάξεις, προσαυξήσεις σύνταξης, προνοιακές παροχές ή άλλες παροχές αναπηρίας.
Ο Προσωπικός Βοηθός λειτουργεί ως πρόσθετη μορφή υποστήριξης και όχι ως υποκατάστατο της υφιστάμενης κοινωνικής προστασίας.
Πώς γίνεται η διαδικασία ένταξης
Η διαδικασία περιλαμβάνει τα ακόλουθα στάδια:
- Υποβολή αίτησης.
- Έλεγχος προϋποθέσεων.
- Μοριοδότηση και κατάταξη.
- Εξατομικευμένη αξιολόγηση.
- Καθορισμός επιπέδου προσωπικής βοήθειας.
- Έκδοση απόφασης.
- Επιλογή προσωπικού βοηθού.
- Έναρξη της υπηρεσίας.
Πριν από την αίτηση, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην πιστοποίηση αναπηρίας και ειδικά στο ποσοστό της κύριας πάθησης, καθώς και στα φορολογικά, εισοδηματικά και οικογενειακά στοιχεία.
Οι οικογένειες δεν θα πρέπει να αρκεστούν στη λογική «έχουμε 67%, άρα το δικαιούμαστε».
Η επιλεξιμότητα, η κατάταξη και η τελική αξιολόγηση είναι διαφορετικά στάδια.
Πέρα από τα 1.939 ευρώ
Τα 1.939 ευρώ είναι ο αριθμός που τραβάει πρώτος την προσοχή. Δεν είναι όμως αυτός που αποτυπώνει πραγματικά τη σημασία του θεσμού.
Πίσω από κάθε αίτηση υπάρχει ένας άνθρωπος που θέλει να διατηρήσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αυτονομία και πολύ συχνά μια οικογένεια που έχει αναλάβει για χρόνια μεγάλο μέρος της καθημερινής φροντίδας.
«Ποιος θα βοηθήσει το παιδί μου σήμερα;»
Και η πολύ δυσκολότερη ερώτηση:
«Ποιος θα είναι δίπλα του όταν εγώ δεν θα μπορώ;»
Ο Προσωπικός Βοηθός δεν μπορεί να εξαφανίσει αυτή την αγωνία. Μπορεί όμως, εφόσον ο θεσμός λειτουργήσει όπως σχεδιάστηκε, να αποτελέσει ένα ουσιαστικό βήμα ώστε η αυτονομία ενός ανθρώπου με αναπηρία να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τις αντοχές της οικογένειάς του.
Εκεί θα κριθεί η επιτυχία του μέτρου: όχι μόνο στα ποσά που προβλέπει, αλλά στις ζωές που πραγματικά θα καταφέρει να διευκολύνει.
Σχόλιο TaxVoice: Προβλέπεται εξαίρεση από το γενικό ηλικιακό όριο, με δυνατότητα ένταξης έως την ηλικία των 75 ετών, εφόσον ο ενδιαφερόμενος είχε καταστεί δικαιούχος του επιδόματος κίνησης του ΟΠΕΚΑ πριν συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του. Η εξαίρεση αφορά το ηλικιακό κριτήριο· εξακολουθούν να εξετάζονται οι υπόλοιπες προϋποθέσεις του προγράμματος.