ΚοινΣΕπ: Ο πρακτικός οδηγός για ίδρυση, λειτουργία, φορολογία και υποχρεώσεις το 2026

2. Ποιες κατηγορίες ΚοινΣΕπ υπάρχουν;

Η επιλογή κατηγορίας είναι η πρώτη ουσιαστική απόφαση των ιδρυτικών μελών. Δεν πρόκειται για μια τυπική αναφορά στο καταστατικό, αλλά για επιλογή που επηρεάζει τις προϋποθέσεις συμμετοχής και λειτουργίας.

ΚοινΣΕπ Ένταξης Ευάλωτων Ομάδων

Σκοπός τους είναι η ένταξη στην οικονομική και κοινωνική ζωή προσώπων που ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες που προβλέπει η νομοθεσία.

Απαιτείται η τήρηση του ειδικού ελάχιστου ποσοστού συμμετοχής, το οποίο ανέρχεται σε 30%.

ΚοινΣΕπ Ένταξης Ειδικών Ομάδων

Απευθύνονται σε πρόσωπα που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα εμπόδια στην πρόσβαση στην αγορά εργασίας.

Το προβλεπόμενο ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής ανέρχεται σε 50%.

Οι ειδικές προϋποθέσεις των δύο παραπάνω κατηγοριών πρέπει να ελέγχονται τόσο κατά τη σύσταση όσο και στη διάρκεια της λειτουργίας τους.

ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας

Αναπτύσσουν δραστηριότητες βιώσιμης ανάπτυξης ή παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος.

Μπορούν να δραστηριοποιούνται, μεταξύ άλλων, στο περιβάλλον, στην κυκλική οικονομία, στην τοπική ανάπτυξη, στον πολιτισμό και σε υπηρεσίες κοινωνικού χαρακτήρα.

Πρακτική επισήμανση: Η κατηγορία πρέπει να ανταποκρίνεται στον πραγματικό σκοπό της επιχείρησης. Δεν αρκεί μια γενική αναφορά στην κοινωνική προσφορά.

3. Πόσα μέλη και πόσο κεφάλαιο χρειάζονται;

Για μια ΚοινΣΕπ Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας απαιτούνται τουλάχιστον πέντε ιδρυτικά μέλη.

Για τις ΚοινΣΕπ Ένταξης απαιτούνται τουλάχιστον επτά.

Κάθε μέλος αποκτά τουλάχιστον μία υποχρεωτική συνεταιριστική μερίδα, με αξία όχι μικρότερη από 100 ευρώ.

Έτσι, με την ελάχιστη αξία μερίδας, το αρχικό συνεταιριστικό κεφάλαιο διαμορφώνεται σε 500 ευρώ για πέντε μέλη και 700 ευρώ για επτά μέλη.

Το καταστατικό μπορεί να προβλέπει μεγαλύτερη αξία μερίδας.

Μέλη μπορούν να είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα, με ειδικούς περιορισμούς. Η συμμετοχή νομικών προσώπων δεν μπορεί, κατά κανόνα, να υπερβαίνει το ένα τρίτο των μελών.

Επίσης, πρέπει να ελέγχονται οι περιορισμοί συμμετοχής σε άλλη ΚοινΣΕπ με ίδια δραστηριότητα.

Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της συνεταιριστικής οργάνωσης είναι ότι κάθε μέλος διαθέτει μία ψήφο, ανεξάρτητα από το κεφάλαιο που έχει εισφέρει.

4. Ποιος διοικεί την επιχείρηση;

Η Γενική Συνέλευση αποτελεί το ανώτατο όργανο.

Η καθημερινή διοίκηση και εκπροσώπηση ασκούνται από το προβλεπόμενο όργανο διοίκησης, σύμφωνα με τον νόμο και το καταστατικό.

Οι αποφάσεις για σημαντικά ζητήματα, όπως η τροποποίηση του καταστατικού, η εκλογή διοίκησης και η διάθεση κερδών, πρέπει να λαμβάνονται με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.

Τα πρακτικά των συνεδριάσεων αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο της νόμιμης λειτουργίας.

Δεν αρκεί μια προφορική συμφωνία μεταξύ των μελών, ακόμη και όταν όλοι συμφωνούν.

5. Μπορούν τα μέλη να εργάζονται στην ΚοινΣΕπ;

Ναι, αλλά χρειάζεται να ξεχωρίζουμε δύο διαφορετικές ιδιότητες.

Το μέλος συμμετέχει στον συνεταιρισμό.

Ο εργαζόμενος παρέχει εργασία με τους όρους της σχετικής εργασιακής σχέσης.

Ένα μέλος μπορεί να είναι και εργαζόμενος της ΚοινΣΕπ. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζονται οι σχετικές εργατικές και ασφαλιστικές διατάξεις.

Η συμμετοχή αποκλειστικά ως μέλους δεν δημιουργεί από μόνη της υποχρέωση ασφάλισης λόγω της συνεταιριστικής ιδιότητας.

Ο νόμος προβλέπει ακόμη δυνατότητα μη αμειβόμενης παροχής υπηρεσιών από μέλη που δεν έχουν εργασιακή σχέση, με έγγραφη σύμβαση εντολής και ανώτατο όριο 16 ωρών εβδομαδιαίως.

Η δυνατότητα αυτή δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για την υποκατάσταση πραγματικής εξαρτημένης εργασίας.

6. Μπορεί η ΚοινΣΕπ να προσλαμβάνει εργαζομένους που δεν είναι μέλη;

Ναι.

Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 18 του ν. 4430/2016, οι εργαζόμενοι μη μέλη δεν μπορούν, κατά κανόνα, να υπερβαίνουν το 40% του συνόλου των εργαζομένων.

Για έκτακτες εποχικές ανάγκες προβλέπεται δυνατότητα αύξησης έως 50%, κατόπιν της απαιτούμενης έγκρισης και για διάστημα έως έξι μηνών ανά ημερολογιακό έτος.

Πρόκειται για έναν περιορισμό που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη πριν από κάθε πρόσληψη και όχι εκ των υστέρων.

7. Τι γίνεται με τα κέρδη;

Εδώ βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες διαφορές της ΚοινΣΕπ από τις συνηθισμένες εταιρικές μορφές.

Τα κέρδη δεν διανέμονται στα μέλη λόγω της συμμετοχής τους στον συνεταιρισμό, εκτός εάν είναι και εργαζόμενοι.

Το άρθρο 21 του ν. 4430/2016 προβλέπει την ακόλουθη διάθεση:

Η Γενική Συνέλευση μπορεί, με αιτιολογημένη απόφαση των δύο τρίτων των μελών της, να διαθέσει μέρος ή το σύνολο του ποσοστού των εργαζομένων στην ανάπτυξη της δραστηριότητας.

Η διάθεση των κερδών πρέπει να αποτυπώνεται σε σχετική απόφαση και να συνοδεύεται από την απαιτούμενη οικονομική τεκμηρίωση.

8. Πώς φορολογούνται οι ΚοινΣΕπ;

Οι ΚοινΣΕπ υπάγονται καταρχήν στη φορολογία εισοδήματος νομικών προσώπων.

Ο γενικός συντελεστής ανέρχεται σε 22%, με την επιφύλαξη ειδικών διατάξεων.

Η κοινωνική τους ιδιότητα δεν συνεπάγεται γενική απαλλαγή από τη φορολογία.

Υπάρχει, ωστόσο, ειδική φορολογική ρύθμιση για το ποσό έως 35% των κερδών προ φόρων που καταβάλλεται στους εργαζομένους φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας.

Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, το ποσό αυτό, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, δεν περιλαμβάνεται στον προσδιορισμό των επιχειρηματικών κερδών του φορέα και φορολογείται στους εργαζομένους ως εισόδημα από μισθωτή εργασία.

Η ειδική αυτή μεταχείριση πρέπει να εφαρμόζεται με βάση τις οδηγίες της ΑΑΔΕ για το αντίστοιχο φορολογικό έτος.

9. Τι ισχύει για τον ΦΠΑ, τα βιβλία και το myDATA;

Η ΚοινΣΕπ δεν απαλλάσσεται γενικά από τον ΦΠΑ.

Η φορολογική αντιμετώπιση εξαρτάται από τα αγαθά που διαθέτει και τις υπηρεσίες που παρέχει.

Παράλληλα, εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις για:

• Τήρηση λογιστικών αρχείων σύμφωνα με τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα.
• Έκδοση φορολογικών παραστατικών.
• Υποβολή δηλώσεων φορολογίας εισοδήματος.
• Υποβολή δηλώσεων ΦΠΑ, όπου απαιτείται.
• Διαβίβαση δεδομένων στην πλατφόρμα myDATA.
• Μισθοδοσία και ασφαλιστικές δηλώσεις, εφόσον απασχολείται προσωπικό.
• Ηλεκτρονική τιμολόγηση και λοιπές ψηφιακές υποχρεώσεις, κατά περίπτωση.

Είναι σημαντικό ο λογιστικός και φορολογικός σχεδιασμός να προηγείται της έναρξης των συναλλαγών.

10. Πώς ιδρύεται μια ΚοινΣΕπ στην πράξη;

Η επίσημη διαδικασία πραγματοποιείται μέσω της πλατφόρμας kalo.yeka.gr.

Η εγγραφή αφορά το Γενικό Μητρώο Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας και το ΓΕΜΗ.

Πριν από την αίτηση

Οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να έχουν αποφασίσει την κατηγορία της ΚοινΣΕπ, τον σκοπό, τις δραστηριότητες, την έδρα, το κεφάλαιο, τη σύνθεση των μελών και το όργανο διοίκησης.

Στη συνέχεια συντάσσεται το καταστατικό.

Τα βασικά δικαιολογητικά

Η επίσημη διαδικασία σύστασης αναφέρει ως βασικά δικαιολογητικά:

1. Το καταστατικό, υπογεγραμμένο από όλα τα ιδρυτικά μέλη.
2. Υπεύθυνη δήλωση περί μη συμμετοχής σε άλλη ΚοινΣΕπ με ίδια δραστηριότητα.

Για τη συμμετοχή νομικών προσώπων ή για ειδικές κατηγορίες μπορεί να απαιτείται πρόσθετη τεκμηρίωση των σχετικών προϋποθέσεων.

Η αίτηση υποβάλλεται ηλεκτρονικά με τα προβλεπόμενα στοιχεία και δικαιολογητικά.

Μετά την έγκριση

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκδίδεται η προβλεπόμενη βεβαίωση εγγραφής και πραγματοποιείται η εγγραφή στο ΓΕΜΗ.

Ακολουθούν οι ενέργειες φορολογικής έναρξης και οργάνωσης της δραστηριότητας, καθώς και η εξασφάλιση τυχόν ειδικών αδειών.

Η επίσημη διαδικασία σύστασης παρέχεται χωρίς διοικητικό κόστος, σύμφωνα με την καταχώρισή της στο Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών.

11. Τι πρέπει να γίνει αμέσως μετά τη σύσταση;

Η εγγραφή στο Μητρώο δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση είναι έτοιμη να λειτουργήσει χωρίς άλλες ενέργειες.

Η διοίκηση, σε συνεργασία με τον λογιστή της, πρέπει να οργανώσει τη φορολογική έναρξη, να επιβεβαιώσει τους ΚΑΔ, να εξετάσει το καθεστώς ΦΠΑ και να εξασφαλίσει τον κατάλληλο τρόπο έκδοσης παραστατικών και διαβίβασης στο myDATA.

Εάν πρόκειται να απασχοληθεί προσωπικό, πρέπει προηγουμένως να έχουν ολοκληρωθεί οι απαιτούμενες εργοδοτικές και εργασιακές διαδικασίες.

Παράλληλα, πρέπει να οργανωθούν τα πρακτικά των οργάνων, τα στοιχεία των μελών και η οικονομική παρακολούθηση.

Η σωστή αρχική οργάνωση περιορίζει σημαντικά τα προβλήματα των επόμενων χρήσεων.

12. Τι πρέπει να παρακολουθείται κάθε χρόνο;

Μια ΚοινΣΕπ έχει τόσο τις συνήθεις υποχρεώσεις μιας επιχείρησης όσο και ειδικές υποχρεώσεις απέναντι στο Μητρώο Κ.ΑΛ.Ο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διαδικασία ετήσιας πιστοποίησης, για την οποία προβλέπεται υποβολή στοιχείων που τεκμηριώνουν τη λειτουργία του φορέα.

Μεταξύ των βασικών στοιχείων περιλαμβάνονται:

• Το ετήσιο πρόγραμμα δραστηριοτήτων και ο απολογισμός του προηγούμενου έτους.
• Οι προβλεπόμενες οικονομικές καταστάσεις.
• Το πρακτικό της ετήσιας τακτικής Γενικής Συνέλευσης.
• Στοιχεία απασχόλησης και ασφάλισης προσωπικού ή τα αντίστοιχα προβλεπόμενα δικαιολογητικά.
• Ειδικά δικαιολογητικά για τις ΚοινΣΕπ Ένταξης, όπου απαιτούνται.
• Τεκμηρίωση της διάθεσης κερδών, όταν συντρέχει σχετική περίπτωση.

Οι απαιτήσεις και οι προθεσμίες πρέπει να ελέγχονται με βάση την ισχύουσα διαδικασία της αρμόδιας υπηρεσίας.

13. Μπορεί μια ΚοινΣΕπ να συνεργάζεται με το Δημόσιο;

Ναι.

Μπορεί να συμμετέχει σε νόμιμες συμβατικές διαδικασίες και να παρέχει αγαθά ή υπηρεσίες σε δημόσιους φορείς, σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις.

Ωστόσο, το άρθρο 14 παρ. 8 του ν. 4430/2016 προβλέπει ειδικό περιορισμό για τα έσοδα που προέρχονται από ΝΠΔΔ και ΟΤΑ.

Τα συγκεκριμένα έσοδα δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 65% των συνολικών εσόδων, υπολογιζόμενα σε τριετή βάση.

Από τον περιορισμό εξαιρούνται οι ΚοινΣΕπ Ένταξης.

Ο σχετικός κανόνας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τον σχεδιασμό της δραστηριότητας και τη σύναψη συμβάσεων.

14. Μπορεί να λάβει επιχορηγήσεις;

Ναι, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις των αντίστοιχων προγραμμάτων.

Η χρηματοδότηση μπορεί να προέρχεται από την οικονομική δραστηριότητα, το συνεταιριστικό κεφάλαιο, δωρεές, δάνεια και διαθέσιμα εθνικά ή ευρωπαϊκά προγράμματα.

Η εγγραφή στο Μητρώο Κ.ΑΛ.Ο. δεν εξασφαλίζει αυτομάτως χρηματοδότηση.

Κάθε πρόγραμμα έχει δικούς του όρους επιλεξιμότητας, υποχρεώσεις και διαδικασίες ελέγχου.

Η ΚοινΣΕπ πρέπει να μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματική επιχείρηση και όχι να στηρίζει την ύπαρξή της αποκλειστικά στην προσδοκία μιας επιδότησης.

15. Δέκα σημεία που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή

1. Η επιλογή της σωστής κατηγορίας. Ο σκοπός και η πραγματική δραστηριότητα πρέπει να συμφωνούν με το καταστατικό.

2. Η σύνθεση των μελών. Πρέπει να τηρούνται ο ελάχιστος αριθμός και οι περιορισμοί συμμετοχής.

3. Η απώλεια απαιτούμενων ποσοστών ένταξης. Η μη διατήρησή τους μπορεί να δημιουργήσει συνέπειες για την κατηγορία του φορέα.

4. Η σύγχυση μέλους και εργαζομένου. Η συνεταιριστική συμμετοχή δεν αποτελεί από μόνη της εργασιακή σχέση.

5. Η πρόσληψη εργαζομένων μη μελών. Πρέπει να ελέγχεται το προβλεπόμενο όριο.

6. Η μη αμειβόμενη παροχή υπηρεσιών. Επιτρέπεται μόνο υπό συγκεκριμένους όρους και δεν υποκαθιστά την εξαρτημένη εργασία.

7. Η διάθεση των κερδών. Δεν εφαρμόζονται οι συνήθεις κανόνες διανομής μερισμάτων στους εταίρους.

8. Η λανθασμένη αντίληψη περί φοροαπαλλαγών. Η κοινωνική ιδιότητα δεν σημαίνει γενική απαλλαγή από φόρους και ΦΠΑ.

9. Η παράλειψη ετήσιων υποχρεώσεων στο Μητρώο. Η φορολογική συμμόρφωση από μόνη της δεν αρκεί.

10. Η απουσία επιχειρηματικού σχεδίου. Ο κοινωνικός σκοπός πρέπει να συνδυάζεται με πραγματική οικονομική βιωσιμότητα.

16. Ο πρακτικός πίνακας ελέγχου για διοίκηση και λογιστή