ανάγνωση σε: 11 λεπτά
Από την Α.1138/2020 μέχρι την υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση του 2026, η Ελλάδα πέρασε μέσα σε λίγα χρόνια από την ηλεκτρονική διαβίβαση δεδομένων σε ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό μοντέλο έκδοσης, διαβίβασης και φορολογικής παρακολούθησης των συναλλαγών.
Του Νικόλαου Σπυρόπουλου
Εδώ και αρκετά χρόνια χρησιμοποιούμε καθημερινά στον λογιστικό και επιχειρηματικό κόσμο δύο όρους που πολλές φορές συγχέονται: myDATA και ηλεκτρονική τιμολόγηση.
Δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Και όσο πλησιάζουμε στην 1η Οκτωβρίου 2026, η διάκριση αυτή αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία για κάθε λογιστή και κάθε επιχείρηση.
Τι είναι πραγματικά το myDATA
Το myDATA δημιουργήθηκε ως η ψηφιακή πλατφόρμα της ΑΑΔΕ στην οποία διαβιβάζονται τα δεδομένα των συναλλαγών και των λογιστικών γεγονότων των επιχειρήσεων.
Η βασική κανονιστική απόφαση, η Α.1138/2020, δεν αφορά μόνο τα τιμολόγια. Περιλαμβάνει έσοδα, έξοδα, συναλλαγές λιανικής, αυτοτιμολόγηση, λογιστικές εγγραφές, μισθοδοσία, αποσβέσεις, εγγραφές τακτοποίησης και γενικότερα τα δεδομένα που συνθέτουν τη φορολογική εικόνα μιας επιχείρησης.
Με απλά λόγια, το myDATA σχεδιάστηκε για να δημιουργεί σταδιακά μία ψηφιακή φορολογική απεικόνιση της επιχείρησης.
Και αυτή είναι μία πολύ σημαντική διάκριση.
Το myDATA είναι κυρίως το σύστημα στο οποίο καταλήγουν και αξιοποιούνται φορολογικά δεδομένα.
Η ηλεκτρονική τιμολόγηση αφορά κάτι διαφορετικό.
Η ηλεκτρονική τιμολόγηση αφορά το ίδιο το τιμολόγιο
Η ηλεκτρονική τιμολόγηση δεν περιορίζεται στην αποστολή κάποιων πληροφοριών προς την ΑΑΔΕ.
Αφορά τον ίδιο τον τρόπο έκδοσης του τιμολογίου, την αυθεντικότητα και την ακεραιότητά του, την ηλεκτρονική μορφή του, τη διαβίβασή του και τη δυνατότητα ηλεκτρονικής παραλαβής και επεξεργασίας του από τον αντισυμβαλλόμενο.
Ήδη από τις αρχές του 2020, με την Α.1017/2020, καθορίστηκε η μορφή του προτύπου έκδοσης του ηλεκτρονικού τιμολογίου σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό πρότυπο. Στη συνέχεια, με την Α.1035/2020, τέθηκε το πλαίσιο λειτουργίας των Παρόχων Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Έκδοσης Στοιχείων, ενώ τον Ιούνιο του ίδιου έτους η Α.1138/2020 αποτέλεσε τη βασική κανονιστική βάση λειτουργίας του myDATA.
Από εκεί ξεκινά ουσιαστικά η παράλληλη πορεία δύο διαφορετικών συστημάτων που σήμερα πλέον συναντώνται.
Το ΜΑΡΚ δεν έκανε ένα τιμολόγιο ηλεκτρονικό
Για αρκετά χρόνια μια επιχείρηση μπορούσε να εκδίδει το τιμολόγιό της από το εμπορικό ή ERP πρόγραμμα που χρησιμοποιούσε και στη συνέχεια τα απαιτούμενα δεδομένα να διαβιβάζονται στο myDATA.
Το γεγονός ότι ένα παραστατικό είχε λάβει ΜΑΡΚ δεν σήμαινε από μόνο του ότι είχε εκδοθεί μέσω υπηρεσίας ηλεκτρονικής τιμολόγησης Παρόχου.
Αυτό είναι ίσως ένα από τα σημαντικότερα σημεία που πρέπει να κατανοήσουμε.
Άλλο η ηλεκτρονική διαβίβαση των δεδομένων ενός παραστατικού.
Άλλο η ηλεκτρονική έκδοση του ίδιου του παραστατικού.
Και αυτή ακριβώς η σχέση αλλάζει πλέον ουσιαστικά.
Από την Α.1138/2020 στη σημερινή πραγματικότητα
Η νομοθετική διαδρομή δεν ξεκίνησε ξαφνικά.
Ήδη από το 2012 οι Φορολογικοί Ηλεκτρονικοί Μηχανισμοί είχαν αρχίσει να εντάσσονται σε μία λογική ηλεκτρονικής αποστολής δεδομένων.
Το 2020 ακολούθησε ένα ολόκληρο πλέγμα αποφάσεων για το ηλεκτρονικό τιμολόγιο, τους Παρόχους και το myDATA.
Στη συνέχεια εκδόθηκαν διαδοχικές τροποποιήσεις. Οι Α.1227/2020, Α.1300/2020, Α.1054/2021, Α.1090/2022 και πολλές ακόμη αποφάσεις τροποποίησαν χρόνους διαβίβασης, κανάλια, χαρακτηρισμούς και ειδικές διαδικασίες.
Αυτό είναι άλλωστε και ένα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο επαγγελματίας.
Δεν αρκεί να διαβάσει κάποιος την Α.1138/2020 όπως δημοσιεύθηκε το 2020.
Πρέπει να γνωρίζει τι ισχύει σήμερα, μετά από όλες τις τροποποιήσεις που έχουν μεσολαβήσει.
Η επόμενη σημαντική αλλαγή ήρθε με τον νέο Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, τον ν.5104/2024, ενώ το πραγματικό σημείο καμπής για την ηλεκτρονική τιμολόγηση ήρθε το 2025.
Με τις αλλαγές στα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα και την Α.1128/2025, η Ελλάδα περνά πλέον από την υποχρεωτική ηλεκτρονική διαβίβαση δεδομένων στην υποχρεωτική ηλεκτρονική έκδοση του τιμολογίου για τις συναλλαγές που υπάγονται στο νέο καθεστώς.
Και αυτό δεν είναι μία μικρή τεχνική διαφορά.
Είναι αλλαγή μοντέλου.
Από το «εκδίδω και διαβιβάζω» στο «εκδίδω ηλεκτρονικά»
Μέχρι σήμερα η λογική ήταν σε μεγάλο βαθμό:
«Εκδίδω το παραστατικό και στη συνέχεια διαβιβάζω τα δεδομένα του».
Η νέα πραγματικότητα κινείται στη λογική:
«Εκδίδω ηλεκτρονικά το παραστατικό και η διαβίβαση αποτελεί μέρος της ίδιας ψηφιακής διαδικασίας».
Αυτή η αλλαγή έχει ήδη ξεκινήσει.
Για τις επιχειρήσεις με ακαθάριστα έσοδα άνω του 1 εκατ. ευρώ, με βάση τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του φορολογικού έτους 2023, η υποχρέωση έχει ενεργοποιηθεί από τις 2 Μαρτίου 2026.
Για τις υπόλοιπες επιχειρήσεις η μεγάλη ημερομηνία είναι η 1η Οκτωβρίου 2026.
Από εκεί και μετά, για τις συναλλαγές που υπάγονται στην υποχρέωση, η έκδοση πραγματοποιείται μέσω των προβλεπόμενων καναλιών ηλεκτρονικής τιμολόγησης, δηλαδή μέσω Παρόχου Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Έκδοσης Στοιχείων ή μέσω των εφαρμογών της ΑΑΔΕ που προβλέπονται από το ισχύον πλαίσιο.
Για το διάστημα από 1 Οκτωβρίου έως 31 Δεκεμβρίου 2026 προβλέπεται δυνατότητα σταδιακής εκπλήρωσης της υποχρέωσης με παράλληλη χρήση και άλλων τρόπων έκδοσης και διαβίβασης.
Όμως εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Αυτό δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί σαν μία γενική παράταση μέχρι το τέλος του έτους.
Η δυνατότητα σταδιακής προσαρμογής συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και, μεταξύ άλλων, με την έγκαιρη δήλωση του καναλιού ηλεκτρονικής έκδοσης με ημερομηνία έναρξης το αργότερο την 1η Οκτωβρίου 2026.
Οι λογιστές δεν πρέπει να περιμένουν την 1η Οκτωβρίου
Εδώ θεωρώ ότι βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα πρακτικά ζητήματα της αγοράς.
Δεν πρέπει να φτάσουμε στην 1η Οκτωβρίου και τότε να αρχίσουμε να αναρωτιόμαστε ποιο πρόγραμμα χρησιμοποιεί ο πελάτης, εάν το ERP του συνεργάζεται με Πάροχο, ποιος είναι ο Πάροχος, εάν έχει ολοκληρωθεί η σχετική διαδικασία, εάν έχουν γίνει οι απαραίτητες δηλώσεις και εάν έχουν ελεγχθεί οι σειρές και οι τύποι των παραστατικών.
Η προετοιμασία πρέπει να έχει γίνει πριν από την έναρξη της υποχρέωσης.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να γνωρίζουν ποιο σύστημα χρησιμοποιούν.
Οι λογιστές πρέπει να γνωρίζουν τη διαδικασία έκδοσης.
Τα λογισμικά πρέπει να έχουν ελεγχθεί.
Οι συνεργασίες με τους Παρόχους πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί.
Και κυρίως πρέπει να υπάρχει πραγματική δοκιμή της καθημερινής λειτουργίας πριν η επιχείρηση βρεθεί αντιμέτωπη με την υποχρέωση.
Ο ρόλος του λογιστή αλλάζει
Κατά τη γνώμη μου, εδώ αλλάζει και ο ίδιος ο ρόλος του λογιστή.
Ο λογιστής δεν μπορεί πλέον να παραμένει απλώς ο τελικός αποδέκτης των λαθών που δημιουργούνται στην εμπορική λειτουργία μιας επιχείρησης.
Στη νέα ψηφιακή πραγματικότητα πρέπει να συμμετέχει στον σχεδιασμό της ροής του παραστατικού.
Ποιος εκδίδει το παραστατικό;
Από ποιο σύστημα;
Μέσω ποιου Παρόχου;
Πότε διαβιβάζεται;
Ποιος παρακολουθεί μία αποτυχία διαβίβασης;
Πώς συμφωνούν τα δεδομένα του ERP με το myDATA;
Πώς αντιμετωπίζονται τα πιστωτικά, η αυτοτιμολόγηση, οι αποκλίσεις και οι λανθασμένοι χαρακτηρισμοί;
Αυτά είναι πλέον λογιστικά ερωτήματα.
Ταυτόχρονα, όμως, είναι και τεχνολογικά.
Και αυτό σημαίνει ότι λογιστής, επιχείρηση, εταιρεία λογισμικού και Πάροχος δεν μπορούν πλέον να λειτουργούν ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον.
Η ηλεκτρονική τιμολόγηση δεν καταργεί το myDATA
Υπάρχει επίσης μία λανθασμένη εντύπωση ότι η ηλεκτρονική τιμολόγηση ίσως αντικαταστήσει το myDATA.
Συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Το myDATA γίνεται ακόμη σημαντικότερο.
Εξελίσσεται στον κεντρικό ψηφιακό κόμβο στον οποίο συγκλίνουν η έκδοση των παραστατικών, η λιανική, οι ΦΗΜ, τα POS, η ψηφιακή διακίνηση αγαθών, οι λογιστικοί χαρακτηρισμοί και σταδιακά όλο και μεγαλύτερο μέρος της φορολογικής εικόνας της επιχείρησης.
Γι’ αυτό και θεωρώ ότι από εδώ και πέρα δεν πρέπει να μιλάμε απλώς για «υποχρεώσεις myDATA».
Περνάμε σε μία διαφορετική εποχή.
Στην εποχή της ψηφιακής φορολογικής λειτουργίας της επιχείρησης.
Η 1η Οκτωβρίου δεν είναι απλώς ακόμη μία προθεσμία
Η 1η Οκτωβρίου 2026 δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη ημερομηνία συμμόρφωσης.
Είναι η ημερομηνία από την οποία, για τη μεγάλη πλειονότητα της Ελληνικής αγοράς, αλλάζει ουσιαστικά ο τρόπος έκδοσης του τιμολογίου στις συναλλαγές που εντάσσονται στην υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση.
Οι λογιστές πρέπει να το γνωρίζουν.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να προετοιμαστούν.
Και οι εταιρείες λογισμικού και οι Πάροχοι πρέπει να εξασφαλίσουν ότι η μετάβαση θα πραγματοποιηθεί χωρίς να μεταφερθεί ακόμη ένα τεχνικό βάρος στα λογιστικά γραφεία.
Γιατί το ζητούμενο της ψηφιοποίησης δεν είναι να αντικαταστήσουμε το χαρτί με περισσότερη γραφειοκρατία στην οθόνη.
Το ζητούμενο είναι μία συναλλαγή να καταχωρείται σωστά μία φορά, να διαβιβάζεται σωστά και να μπορεί να αξιοποιείται από όλους τους εμπλεκόμενους χωρίς επαναλαμβανόμενη εργασία, διορθώσεις και αβεβαιότητα.
Αυτό θα είναι τελικά και το πραγματικό τεστ επιτυχίας της ηλεκτρονικής τιμολόγησης.
Νικόλαος Σπυρόπουλος
Business Software Evangelist
Σύμβουλος Ψηφιακών Συναλλαγών