Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Taxvoice

Κυβερνοεπίθεση, ai, Ασφάλεια Δεδομένων, Λογιστές, Νομικά Θέματα, Τεχνολογία

Κυβερνοεπίθεση σε Λογιστικά γραφεια και δικηγόρους: Τα μικρά ψηφιακά λάθη που μπορούν να καταστρέψουν την εμπιστοσύνη μιας ολόκληρης καριέρας

logistes-dikigoroi-psifiaka-lathi-empistosyni-nikos-markopoulos.

ανάγνωση σε: 15 λεπτά

Κυβερνοεπίθεση σε Λογιστικά γραφεια και δικηγόρους:

Ένας κωδικός σε ένα Excel, ένα email χωρίς επαρκή προστασία, ένα backup που δεν λειτουργεί. Συνήθειες που φαίνονται ασήμαντες μπορούν να εκθέσουν δεκάδες πελάτες και να θέσουν σε κίνδυνο την επαγγελματική φήμη που χτίστηκε επί χρόνια.

Του Νίκου Μαρκόπουλου | CEO, AEGIS CyberOps

Υπάρχει κάτι που πιστεύω ότι κάθε λογιστής και κάθε δικηγόρος πρέπει να σκεφτεί σοβαρά.

Τι θα συμβεί αν αύριο το πρωί ένας πελάτης σάς τηλεφωνήσει εξοργισμένος επειδή τα οικονομικά του στοιχεία έχουν διαρρεύσει; Επειδή κάποιος απέκτησε πρόσβαση στους φορολογικούς του λογαριασμούς; Επειδή χάθηκαν χρήματα έπειτα από ένα πλαστό email που φαινόταν να έχει σταλεί από το γραφείο σας; Ή επειδή μια προσωπική του υπόθεση, την οποία εμπιστεύτηκε αποκλειστικά στον δικηγόρο του, βρέθηκε στα χέρια τρίτων;

Το πρώτο που θα αναζητήσει δεν θα είναι ποιο antivirus χρησιμοποιούσατε ή ποιος είχε αναλάβει την τεχνική υποστήριξη του γραφείου σας.

Θα θελήσει να μάθει πώς συνέβη. Και κυρίως, τι είχατε κάνει για να τον προστατεύσετε.

Εδώ βρίσκεται μια τεράστια διαφορά που πολλοί επαγγελματίες δεν έχουν ακόμη συνειδητοποιήσει. Άλλο είναι να πέσει κάποιος προσωπικά θύμα μιας ηλεκτρονικής απάτης και άλλο να υποστεί ζημιά επειδή παραβιάστηκε το γραφείο ενός επαγγελματία στον οποίο είχε εμπιστευτεί τα χρήματα, τα προσωπικά δεδομένα ή τις υποθέσεις του.

Στη δεύτερη περίπτωση δεν κινδυνεύουν μόνο αρχεία και υπολογιστές. Κινδυνεύει η σχέση εμπιστοσύνης με τον πελάτη.

Και αυτή η σχέση μπορεί να έχει χρειαστεί είκοσι χρόνια για να χτιστεί.

Ένα Excel με εκατοντάδες κωδικούς πελατών

Ας ξεκινήσουμε από κάτι πολύ απλό. Ένα αρχείο Excel με ονόματα πελατών, usernames και passwords. Κωδικοί για φορολογικές υπηρεσίες, ηλεκτρονικές πλατφόρμες και άλλες εφαρμογές, αποθηκευμένοι όλοι μαζί για να τους βρίσκουμε εύκολα.

Μπορεί το αρχείο να βρίσκεται στην επιφάνεια εργασίας ενός υπολογιστή, σε έναν κοινόχρηστο φάκελο ή σε ένα USB. Μπορεί να το χρησιμοποιούν περισσότεροι εργαζόμενοι, χωρίς να υπάρχει ουσιαστικός έλεγχος πρόσβασης.

Τι θα συμβεί αν αυτός ο υπολογιστής παραβιαστεί;

Ένας εγκληματίας μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε στοιχεία πολλών πελατών ταυτόχρονα. Δεν χρειάζεται πλέον να εξαπατήσει τον καθένα ξεχωριστά. Αρκεί να παραβιάσει το σημείο όπου έχουν συγκεντρωθεί οι πληροφορίες τους.

Ειδικά για τις φορολογικές υπηρεσίες, πρέπει να αξιοποιούνται οι επίσημοι μηχανισμοί εξουσιοδότησης και οι ειδικοί κωδικοί όπου προβλέπονται. Η φύλαξη των βασικών προσωπικών κωδικών ενός πελάτη δεν πρέπει να θεωρείται αυτονόητη επαγγελματική πρακτική.

Όπου είναι πραγματικά απαραίτητη η αποθήκευση διαπιστευτηρίων, χρειάζεται κατάλληλο σύστημα ασφαλούς διαχείρισης κωδικών και πρόσβαση μόνο από εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.

Το ότι μια πρακτική χρησιμοποιείται επί χρόνια δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλής.

Ο ίδιος κωδικός στο Facebook, στο Gmail και στο γραφείο

Ένα άλλο συνηθισμένο λάθος είναι η χρήση του ίδιου password σε διαφορετικές υπηρεσίες.

Ο ίδιος κωδικός στο Facebook, στο Instagram, στο προσωπικό Gmail και ίσως στο επαγγελματικό email. Ένας κωδικός που δημιουργήθηκε πριν από δέκα χρόνια και χρησιμοποιείται ακόμη.

Αν αυτός ο κωδικός αποκαλυφθεί από διαρροή μιας υπηρεσίας, μπορεί να δοκιμαστεί και σε άλλους λογαριασμούς.

Και αν ο επαγγελματικός λογαριασμός email παραβιαστεί, οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ σοβαρότερες από την απώλεια πρόσβασης σε ένα κοινωνικό δίκτυο.

Ο επιτιθέμενος μπορεί να διαβάσει αλληλογραφία, να εντοπίσει οικονομικές συναλλαγές, να αποκτήσει πληροφορίες για πελάτες και να επιχειρήσει να υποδυθεί τον επαγγελματία.

Φανταστείτε έναν πελάτη που λαμβάνει μήνυμα από το πραγματικό email του λογιστή ή του δικηγόρου του, με οδηγίες να καταθέσει χρήματα σε έναν νέο τραπεζικό λογαριασμό.

Πόσο εύκολα θα υποψιαστεί ότι το μήνυμα δεν το έστειλε ο άνθρωπος που γνωρίζει και εμπιστεύεται;

Αυτού του είδους οι απάτες δεν είναι υποθετικές. Η American Bar Association έχει δημοσιεύσει περιπτώσεις στις οποίες παραπλανητικές οδηγίες τραπεζικών μεταφορών οδήγησαν σε σοβαρές οικονομικές απώλειες.

«Έχω Face ID στην τράπεζα, άρα είμαι ασφαλής»

Η αναγνώριση προσώπου και τα δακτυλικά αποτυπώματα αποτελούν σημαντικά μέτρα προστασίας. Δεν είναι όμως μαγική ασπίδα απέναντι σε κάθε τραπεζική απάτη.

Η βιομετρική ταυτοποίηση μπορεί να προστατεύει την πρόσβαση στη συσκευή ή στην τραπεζική εφαρμογή. Δεν μπορεί από μόνη της να διαπιστώσει αν ο χρήστης εξαπατήθηκε και πρόκειται να εγκρίνει μια πληρωμή προς εγκληματία.

Αν κάποιος στείλει ένα πειστικό μήνυμα ζητώντας αλλαγή IBAN, η τεχνολογία της τράπεζας δεν γνωρίζει απαραίτητα ότι ο δικαιούχος είναι απατεώνας.

Γι’ αυτό οι σημαντικές οικονομικές συναλλαγές χρειάζονται διαδικασίες επιβεβαίωσης. Μια αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού πρέπει να ελέγχεται από ανεξάρτητο κανάλι, όπως μια τηλεφωνική επικοινωνία σε ήδη γνωστό αριθμό.

Η ασφάλεια δεν είναι μόνο το πώς συνδεόμαστε στην τράπεζα. Είναι και το πώς αποφασίζουμε πού στέλνουμε τα χρήματα.

«Τα αρχεία μου είναι στο cloud. Δεν χρειάζομαι backup»

Μια διακοπή λειτουργίας σε μια μεγάλη τεχνολογική υπηρεσία μπορεί να διακόψει την καθημερινή εργασία, ακόμη και όταν δεν έχει προηγηθεί κυβερνοεπίθεση.

Τι γίνεται αν αύριο το πρωί δεν λειτουργεί το email; Αν δεν μπορείτε να ανοίξετε τα αρχεία σας; Αν η εφαρμογή που χρησιμοποιείτε για τις εργασίες του γραφείου είναι προσωρινά εκτός λειτουργίας;

Και τι γίνεται αν το πρόβλημα δεν είναι προσωρινή διακοπή μιας υπηρεσίας, αλλά απώλεια δεδομένων ή επίθεση ransomware;

Πολλοί θεωρούν ότι επειδή χρησιμοποιούν cloud, τα δεδομένα τους είναι αυτομάτως προστατευμένα από κάθε ενδεχόμενο. Όμως η διαθεσιμότητα μιας υπηρεσίας, ο συγχρονισμός αρχείων και η ύπαρξη ανεξάρτητων αντιγράφων ασφαλείας δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Αν διαγραφεί κατά λάθος ένα σημαντικό αρχείο, αν καταστραφούν δεδομένα ή αν ένας επιτιθέμενος αποκτήσει πρόσβαση στο περιβάλλον σας, πρέπει να γνωρίζετε πώς και από πού θα τα επαναφέρετε.

Το backup πρέπει να είναι οργανωμένο, προστατευμένο και δοκιμασμένο. Δεν αρκεί κάποιος να σας έχει πει ότι «κρατάμε αντίγραφα».

Και χρειάζεται ένα δεύτερο σχέδιο: πώς θα συνεχίσει να λειτουργεί το γραφείο όταν μια κρίσιμη υπηρεσία δεν είναι διαθέσιμη.

Για έναν λογιστή που έχει προθεσμίες ή έναν δικηγόρο που πρέπει να καταθέσει έγγραφα εγκαίρως, αυτό μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά.

Ο υπολογιστής του γραφείου δεν είναι προσωπικό αντικείμενο

Ένας ακόμη κίνδυνος βρίσκεται στα δικαιώματα πρόσβασης.

Υπάρχουν γραφεία όπου όλοι χρησιμοποιούν τον ίδιο λογαριασμό υπολογιστή, γνωρίζουν κοινούς κωδικούς ή έχουν πρόσβαση σε όλους τους φακέλους πελατών.

Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου εργαζόμενοι που έχουν αποχωρήσει διατηρούν πρόσβαση σε εφαρμογές, κοινόχρηστους φακέλους ή υπηρεσίες cloud.

Αυτό δεν είναι απλώς ζήτημα οργάνωσης.

Αν συμβεί μια παραβίαση, πώς θα γνωρίζουμε ποιος απέκτησε πρόσβαση σε τι; Πώς θα περιορίσουμε τη ζημιά; Και γιατί ένας εργαζόμενος που διαχειρίζεται συγκεκριμένες υποθέσεις να έχει πρόσβαση σε όλα τα οικονομικά ή νομικά δεδομένα του γραφείου;

Κάθε άνθρωπος πρέπει να διαθέτει τον δικό του λογαριασμό και μόνο τα δικαιώματα που χρειάζεται για τη δουλειά του.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τους κανόνες

Όλα αυτά τα λάθη υπήρχαν και παλαιότερα. Γιατί λοιπόν είναι σήμερα πιο επικίνδυνα;

Επειδή αλλάζουν οι δυνατότητες εκείνων που μπορούν να τα εκμεταλλευτούν.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη επιτρέπει τη δημιουργία πειστικότερων μηνυμάτων εξαπάτησης, την ταχύτερη ανάλυση πληροφοριών και την αυτοματοποίηση πολλών εργασιών.

Ένα πλαστό email μπορεί πλέον να είναι γραμμένο σε άψογα ελληνικά, να αναφέρεται σε πραγματικές επαγγελματικές δραστηριότητες και να μοιάζει απολύτως φυσιολογικό.

Ακόμη και μια τηλεφωνική κλήση μπορεί, υπό ορισμένες συνθήκες, να χρησιμοποιεί συνθετική φωνή που μιμείται γνωστό πρόσωπο.

Παράλληλα, δημιουργείται ένας νέος κίνδυνος μέσα στα ίδια τα επαγγελματικά γραφεία: η ανεξέλεγκτη χρήση εργαλείων AI.

Ένας εργαζόμενος μπορεί, με καλή πρόθεση, να ανεβάσει μια σύμβαση, ένα δικόγραφο, μια φορολογική δήλωση ή έναν κατάλογο πελατών σε μια δημόσια υπηρεσία Τεχνητής Νοημοσύνης, χωρίς να έχει προηγηθεί αξιολόγηση του τρόπου επεξεργασίας και προστασίας των δεδομένων.

Η ευκολία δεν σημαίνει ότι κάθε πληροφορία επιτρέπεται να μεταφέρεται σε οποιαδήποτε πλατφόρμα.

Η τεχνολογία προχωρά γρηγορότερα από τις συνήθειές μας. Και αυτή η απόσταση δημιουργεί πραγματικό κίνδυνο.

Η στιγμή που πρέπει να δώσετε εξηγήσεις στους πελάτες σας

Ας επιστρέψουμε στο αρχικό ερώτημα.

Ένας πελάτης ανακαλύπτει ότι τα χρέη του, τα εισοδήματά του ή οι οικονομικές δυσκολίες της επιχείρησής του έχουν εκτεθεί. Ένας άλλος μαθαίνει ότι προσωπικά έγγραφα μιας δικαστικής υπόθεσης διέρρευσαν. Ένας τρίτος έχασε χρήματα επειδή ακολούθησε πλαστές οδηγίες πληρωμής που έμοιαζαν να προέρχονται από το γραφείο σας.

Πώς θα αντιδράσουν;

Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε την οργή, την αγωνία και την απογοήτευσή τους.

Ακόμη και αν ο επαγγελματίας δεν είχε καμία πρόθεση να προκαλέσει ζημιά, θα χρειαστεί να εξηγήσει πώς προστατεύονταν οι πληροφορίες, ποια μέτρα είχαν ληφθεί και τι συνέβη.

Ανάλογα με το περιστατικό, μπορεί να προκύψουν υποχρεώσεις βάσει του GDPR, αξιώσεις αποζημίωσης ή ζητήματα επαγγελματικής ευθύνης. Για τους δικηγόρους υπάρχει επιπλέον η ιδιαίτερη σημασία του επαγγελματικού απορρήτου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κυβερνοεπίθεση αποτελεί αυτομάτως αμέλεια ή ότι κάθε ζημιά συνεπάγεται ευθύνη του επαγγελματία.

Υπάρχει όμως τεράστια διαφορά ανάμεσα στο να δεχθείς μια επίθεση παρά τα κατάλληλα μέτρα προστασίας και στο να αποκαλυφθεί ότι διατηρούσες τους κωδικούς εκατοντάδων πελατών σε ένα απροστάτευτο αρχείο, χωρίς ελέγχους πρόσβασης και χωρίς σχέδιο αντιμετώπισης περιστατικών.

Και αυτή η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Δεν χρειάζεται να γίνετε ειδικοί στην κυβερνοασφάλεια. Χρειάζεται να αναλάβετε την ευθύνη της.

Κανείς δεν περιμένει από έναν λογιστή να γίνει μηχανικός πληροφορικής ή από έναν δικηγόρο να γνωρίζει πώς λειτουργεί κάθε κυβερνοεπίθεση.

Όπως όμως αναλαμβάνουν να προστατεύουν τα συμφέροντα των πελατών τους στο επαγγελματικό τους αντικείμενο, έτσι χρειάζεται να διασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες που τους εμπιστεύονται προστατεύονται με κατάλληλα μέτρα.

Μοναδικοί κωδικοί και ισχυρή ταυτοποίηση. Ασφαλής διαχείριση των στοιχείων πρόσβασης των πελατών. Δοκιμασμένα αντίγραφα ασφαλείας. Έλεγχος των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Ασφαλής ανταλλαγή εγγράφων. Επιβεβαίωση οικονομικών συναλλαγών. Ενημερωμένα συστήματα και ένα σχέδιο για την ημέρα που κάτι θα πάει στραβά.

Δεν είναι υπερβολικές απαιτήσεις για μια μικρή επαγγελματική επιχείρηση. Είναι βασικές πρακτικές που πρέπει να προσαρμόζονται στο μέγεθος και στους πραγματικούς κινδύνους κάθε γραφείου.

Και δεν αρκεί να αγοράσουμε ένα antivirus και να θεωρήσουμε ότι το θέμα έχει λυθεί.

Χρειάζεται σωστή οργάνωση, κατάλληλη τεχνική υποστήριξη και περιοδικός έλεγχος της προστασίας.

Η φήμη μιας ζωής μπορεί να δοκιμαστεί σε μία ημέρα

Στα είκοσι χρόνια που δραστηριοποιούμαι στον χώρο της κυβερνοασφάλειας, έχω δει την τεχνολογία να αλλάζει πολλές φορές. Αυτό που δεν αλλάζει είναι η σημασία της εμπιστοσύνης.

Ένας λογιστής μπορεί να χρειαστεί δεκαετίες για να δημιουργήσει ένα αξιόπιστο πελατολόγιο. Ένας δικηγόρος μπορεί να αφιερώσει ολόκληρη την επαγγελματική του ζωή για να χτίσει ένα όνομα που οι άνθρωποι εμπιστεύονται.

Σήμερα, όμως, αυτή η εμπιστοσύνη εξαρτάται και από κάτι που πολλοί εξακολουθούν να θεωρούν δευτερεύον: την ασφάλεια των ψηφιακών τους συστημάτων.

Δεν χρειάζεται να δημιουργούμε πανικό. Χρειάζεται να καταλάβουμε ότι οι συνήθειες του χθες δεν αρκούν απαραίτητα για τους κινδύνους του αύριο.

Γιατί όταν ένας πελάτης σάς εμπιστεύεται τους κωδικούς, τα χρήματα, τα προσωπικά του δεδομένα ή τις πιο ευαίσθητες υποθέσεις του, δεν σας εμπιστεύεται απλώς μια εργασία. Σας εμπιστεύεται ένα μέρος της ζωής του.

Και αν αυτή η εμπιστοσύνη χαθεί, κανένα backup δεν μπορεί να την επαναφέρει με το πάτημα ενός κουμπιού.

Νίκος Μαρκόπουλος
Co-Founder & CEO | AEGIS CyberOps

Νίκος Μαρκόπουλος

CEO & CoFounder της AEGIS CyberOps, με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στην κυβερνοασφάλεια. Εστιάζει στην προστασία επιχειρήσεων, στην αντιμετώπιση ψηφιακών απειλών και σε λύσεις κανονιστικής συμμόρφωσης.