ανάγνωση σε: 7 λεπτά
Η ελληνική οικονομία έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια και σε ένα μεγάλο μέρος αυτής της αλλαγής η τεχνολογία έπαιξε καθοριστικό ρόλο.
myDATA, ηλεκτρονική τιμολόγηση, ψηφιακή διακίνηση αγαθών, διασύνδεση POS και ταμειακών, ψηφιακή κάρτα εργασίας, ηλεκτρονικές διασταυρώσεις.
Η πληροφορία πλέον φτάνει στη διοίκηση πολύ γρηγορότερα και, σε αρκετές περιπτώσεις, σχεδόν τη στιγμή που πραγματοποιείται η συναλλαγή.
Και αυτό, κατά την άποψή μου, είναι θετικό.
Η ψηφιοποίηση μπορεί να περιορίσει τη φοροδιαφυγή, να κάνει αποτελεσματικότερους τους ελέγχους και, εφόσον εφαρμοστεί σωστά, να μειώσει τη γραφειοκρατία.
Υπάρχει όμως μια αντίφαση που, όσο προχωρά η ψηφιακή μετάβαση, γίνεται περισσότερο εμφανής.
Μπορούμε να έχουμε real time οικονομία, όταν ένα μέρος των κανόνων και των διαδικασιών εξακολουθεί να λειτουργεί με τη λογική μιας άλλης εποχής;
Από τον έλεγχο του «μετά» στον έλεγχο του «τώρα»
Για πολλά χρόνια το μοντέλο λειτουργούσε διαφορετικά.
Γινόταν η συναλλαγή, εκδιδόταν το παραστατικό, ακολουθούσε η λογιστική καταχώριση, υποβάλλονταν οι δηλώσεις και κάποια στιγμή αργότερα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ο φορολογικός έλεγχος.
Υπήρχε δηλαδή χρόνος ανάμεσα στην οικονομική πράξη, την καταγραφή και τον έλεγχο.
Σήμερα αυτό το χρονικό διάστημα περιορίζεται συνεχώς.
Με το myDATA, την ηλεκτρονική τιμολόγηση και την ψηφιακή διακίνηση, η φορολογική διοίκηση αποκτά ολοένα και πιο άμεση εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας.
Άρα αλλάζει και η φιλοσοφία του ελέγχου.
Πηγαίνουμε σταδιακά από τον έλεγχο του «τι έγινε» στον έλεγχο του «τι γίνεται τώρα».
Και εδώ ακριβώς χρειάζεται να δούμε ξανά και το θεσμικό πλαίσιο.
Η αγορά πρέπει να αποφασίζει εκείνη τη στιγμή
Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα.
Ένα φορτηγό ξεκινά από την αποθήκη μιας επιχείρησης. Η διακίνηση πρέπει να αποτυπωθεί ψηφιακά, σωστά και στον χρόνο που προβλέπεται.
Τι γίνεται όμως όταν αλλάξει ο προορισμός; Όταν μέρος των εμπορευμάτων επιστρέψει; Όταν αλλάξει η ποσότητα; Όταν παρουσιαστεί τεχνικό πρόβλημα; Ή όταν μια πραγματική εμπορική διαδικασία δεν ταιριάζει απόλυτα στο τυποποιημένο ψηφιακό σενάριο;
Στο παλιό σύστημα υπήρχε συνήθως χρόνος να εξεταστεί το γεγονός και να αντιμετωπιστεί λογιστικά.
Στο real time περιβάλλον η απόφαση πρέπει πολλές φορές να ληφθεί εκείνη τη στιγμή.
Αυτό σημαίνει ότι και οι κανόνες πρέπει να είναι αντίστοιχα σαφείς.
Δεν μπορεί η πληροφορία να κινείται σε δευτερόλεπτα και η απάντηση σε ένα πρακτικό ερώτημα να απαιτεί αναζήτηση σε νόμους, αποφάσεις, εγκυκλίους και ερμηνείες διαφορετικών εποχών.
Το πρόβλημα δεν είναι η ψηφιοποίηση
Αυτό πρέπει να είναι ξεκάθαρο.
Η λύση δεν είναι να γυρίσουμε πίσω.
Ούτε να σταματήσουμε την ψηφιακή μετάβαση επειδή υπάρχουν δυσκολίες εφαρμογής.
Το αντίθετο.
Αφού επιλέξαμε —και σωστά— να περάσουμε σε ένα σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον, πρέπει να ολοκληρώσουμε τη μετάβαση.
Και ολοκληρωμένη ψηφιακή μετάβαση δεν σημαίνει μόνο καινούργιες πλατφόρμες.
Σημαίνει και σύγχρονους κανόνες.
Ο λογιστής βρίσκεται πλέον μέσα στη συναλλαγή
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη μεγάλη αλλαγή που συχνά υποτιμούμε.
Ο ρόλος του λογιστή έχει αλλάξει.
Κάποτε ο λογιστής βρισκόταν κυρίως μετά τη συναλλαγή. Παραλάμβανε τα στοιχεία, τα καταχωρούσε, τα έλεγχε και προχωρούσε στις αντίστοιχες φορολογικές υποχρεώσεις.
Σήμερα βρίσκεται πολλές φορές μέσα στη συναλλαγή.
Η επιχείρηση θα ρωτήσει πριν εκδώσει το παραστατικό. Θα ρωτήσει πριν ξεκινήσει η διακίνηση. Θα ζητήσει απάντηση όταν εμφανιστεί απόκλιση στο myDATA. Θα χρειαστεί άμεση καθοδήγηση όταν ένα πραγματικό γεγονός δεν «κουμπώνει» εύκολα με το πληροφοριακό σύστημα.
Ο λογιστής, επομένως, δεν είναι πλέον μόνο αυτός που καταγράφει.
Είναι διαχειριστής πληροφορίας, σύμβουλος συμμόρφωσης και κρίσιμος σύνδεσμος μεταξύ επιχείρησης και φορολογικής διοίκησης.
Και όσο αυξάνεται αυτή η ευθύνη, τόσο περισσότερο απαιτείται ένα σαφές και λειτουργικό πλαίσιο.
Τι χρειάζεται να αλλάξει
Δεν χρειάζεται κάθε παλιά διάταξη να καταργηθεί επειδή η οικονομία έγινε ψηφιακή.
Χρειάζεται όμως να εντοπίσουμε τα σημεία όπου οι παλιές διαδικασίες δεν μπορούν πλέον να υπηρετήσουν τη νέα πραγματικότητα.
Χρειάζονται απλούστερες οδηγίες, λιγότερες διαφορετικές ερμηνείες και γρηγορότερη προσαρμογή όταν στην πράξη εμφανίζεται ένα πρόβλημα.
Και κυρίως χρειάζεται κάτι ακόμη:
Η τεχνολογία να σχεδιάζεται πάνω στην πραγματική λειτουργία της επιχείρησης και όχι η πραγματική επιχείρηση να προσπαθεί κάθε φορά να προσαρμοστεί στις ανάγκες της τεχνολογίας.
Αυτό είναι, κατά τη γνώμη μου, το μεγάλο στοίχημα της επόμενης ημέρας.
Real time πρέπει να γίνει και το πλαίσιο
Η ψηφιοποίηση είναι πλέον η πραγματικότητα της αγοράς.
Και μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για μια πιο σύγχρονη οικονομία, με λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερους ελέγχους και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Για να λειτουργήσει όμως πραγματικά, χρειάζεται ισορροπία.
Δεν αρκεί να είναι real time η πληροφορία.
Πρέπει να είναι σύγχρονοι και οι κανόνες που τη συνοδεύουν.
Γιατί όταν ζητάμε από μια επιχείρηση να αποφασίζει, να διαβιβάζει και να συμμορφώνεται τώρα, πρέπει και η διοίκηση να μπορεί να της δίνει σαφείς απαντήσεις τώρα.
Αυτό δεν είναι αίτημα για λιγότερους ελέγχους.
Είναι αίτημα για καλύτερους κανόνες.
Γιατί η πραγματική ψηφιακή μετάβαση δεν κρίνεται μόνο από το πόσο γρήγορα μεταδίδονται τα δεδομένα. Κρίνεται και από το πόσο εύκολα μπορεί η πραγματική οικονομία να λειτουργήσει μέσα στο νέο περιβάλλον.
Real time οικονομία, λοιπόν, χρειάζεται real time διοίκηση και ένα θεσμικό πλαίσιο που να μπορεί πραγματικά να τις ακολουθήσει.