ανάγνωση σε: 6 λεπτά
Το κόστος ποιος το πληρώνει; Μήπως ήρθε η ώρα να σοβαρευτούμε;
Υπάρχουν στιγμές που η ελληνική γραφειοκρατία ξεπερνά ακόμη και τον ίδιο της τον εαυτό.
Μια εταιρεία ολοκληρώνει τη δραστηριότητά της. Λύεται, τίθεται σε εκκαθάριση, ακολουθούνται όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες, ολοκληρώνεται η εκκαθάριση και τελικά διαγράφεται από το ΓΕΜΗ.
Θεωρητικά, τέλος.
Μόνο που στην Ελλάδα το «τέλος» μπορεί να είναι απλώς η αρχή μιας καινούργιας διαδικασίας.
Μετά τη διαγραφή διαπιστώνεται ότι στα στοιχεία της εταιρείας έχει παραμείνει ένα παλιό πάγιο. Ένα μηχανάκι, που εδώ και χρόνια δεν χρησιμοποιείται και πρακτικά έχει ολοκληρώσει τον κύκλο ζωής του.
Και εδώ αρχίζει η αποθέωση της γραφειοκρατίας.
Για να τακτοποιηθεί το παλιό μηχανάκι, πρέπει να αναβιώσει η εταιρεία!
Ναι, σωστά διαβάσατε.
Μια εταιρεία που έκλεισε, εκκαθαρίστηκε και διαγράφηκε πρέπει να επανεγγραφεί στο ΓΕΜΗ, να επανέλθει σε κατάσταση εκκαθάρισης, να γίνουν ξανά οι απαραίτητες εταιρικές πράξεις και καταχωρίσεις, να εμπλακούν λογιστές και δημόσιες υπηρεσίες, ώστε να τακτοποιηθεί ένα παλιό πάγιο.
Και όταν τελειώσουν όλα αυτά;
Νέα περάτωση εκκαθάρισης και νέα διαγραφή της εταιρείας.
Δηλαδή:
Αναβιώνουμε μια εταιρεία που έκλεισε, για να μπορέσουμε να την ξανακλείσουμε.
Δεν αμφισβητώ ότι κάθε περιουσιακό στοιχείο πρέπει να τακτοποιείται. Ούτε ότι ένα οργανωμένο κράτος χρειάζεται κανόνες και ελέγχους.
Το ερώτημα είναι άλλο:
Χρειάζεται για κάθε λάθος ή παράλειψη να κινητοποιείται ένας ολόκληρος διοικητικός μηχανισμός;
Και εδώ, κατά τη γνώμη μου, βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα στον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Αυτό είναι πραγματικότητα και θα ήταν άδικο να μην το αναγνωρίσουμε.
Έχουμε ΓΕΜΗ, ΑΑΔΕ, myDATA, ηλεκτρονικές δηλώσεις, ψηφιακές πλατφόρμες, διασυνδέσεις και δεδομένα που πλέον κινούνται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Υπάρχει όμως κάτι που αποδεικνύεται δυσκολότερο να αλλάξει από ένα πληροφοριακό σύστημα:
η κουλτούρα της γραφειοκρατίας.
Μια διαχρονική κουλτούρα της δημόσιας διοίκησης που πολλές φορές εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα απλό πρόβλημα με τη λογική:
«Για να γίνει το Α, πρέπει πρώτα να κάνουμε το Β, το Γ και το Δ».
Ακόμη κι αν το Β, το Γ και το Δ δεν προσθέτουν ουσιαστικά τίποτα στο τελικό αποτέλεσμα.
Και κάπου εδώ πρέπει να ξεχωρίσουμε δύο πράγματα.
Άλλο ψηφιοποίηση και άλλο ψηφιακός μετασχηματισμός.
Αν μια παλιά γραφειοκρατική διαδικασία αντί να γίνεται με χαρτιά και σφραγίδες γίνεται πλέον με PDF και ηλεκτρονικές αιτήσεις, ασφαλώς έχουμε πρόοδο.
Αλλά δεν έχουμε λύσει το βασικό πρόβλημα.
Απλώς ψηφιοποιήσαμε τη γραφειοκρατία.
Ο πραγματικός ψηφιακός μετασχηματισμός πρέπει να κάνει το επόμενο βήμα:
Να εξετάσει αν η ίδια η διαδικασία εξακολουθεί να είναι απαραίτητη.
Και το κόστος ποιος το πληρώνει;
Γιατί η γραφειοκρατία δεν είναι δωρεάν.
Κάποιος πληρώνει τον λογιστή.
Κάποιος πληρώνει τους επαγγελματίες που θα συντάξουν τα απαραίτητα έγγραφα.
Κάποιος πληρώνει τέλη και καταχωρίσεις.
Κάποιος αφιερώνει εργατοώρες σε αιτήσεις, επικοινωνίες, διορθώσεις και παρακολούθηση.
Και τελικά αυτός ο κάποιος είναι σχεδόν πάντα η επιχείρηση και ο πολίτης.
Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο κόστος που ξεχνάμε.
Το κόστος για το ίδιο το Δημόσιο.
Υπάλληλοι πρέπει να παραλάβουν, να ελέγξουν, να εγκρίνουν και να καταχωρίσουν μια ολόκληρη ακολουθία πράξεων για να λυθεί μια υπόθεση που, με διαφορετική διοικητική λογική, ίσως μπορούσε να ολοκληρωθεί με μία απλή διαδικασία.
Άρα η γραφειοκρατία δεν ταλαιπωρεί μόνο την επιχείρηση.
Καταναλώνει και πολύτιμους πόρους του ίδιου του κράτους.
Και εδώ βρίσκεται η επόμενη μεγάλη πρόκληση.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός έχει προχωρήσει.
Τώρα πρέπει να προχωρήσει και ο διοικητικός μετασχηματισμός.
Να περάσουμε από το «ποια δικαιολογητικά χρειάζονται;» στο «γιατί χρειάζονται;».
Από το «έτσι προβλέπεται η διαδικασία» στο «μπορούμε να την κάνουμε απλούστερη χωρίς να χάσουμε τον έλεγχο;».
Γιατί διαφορετικά υπάρχει ο κίνδυνος να αποκτήσουμε ένα κράτος τεχνολογικά σύγχρονο, αλλά με διαδικασίες μιας άλλης εποχής.
Και τότε η παλιά κουλτούρα της γραφειοκρατίας θα συνεχίζει να κερδίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό.
Μέχρι στιγμής, σε αρκετές περιπτώσεις, προηγείται στο σκορ.
Και ίσως ήρθε η ώρα να το αλλάξουμε.