ανάγνωση σε: 23 λεπτά
Ψηφιακός μετασχηματισμός στη λογιστική: Ο λογιστής αλλάζει ρόλο, αλλά ποιος στηρίζει τη μετάβαση;
του Παναγιώτη Τάπη
Έρευνα σε 224 επαγγελματίες της λογιστικής αποτυπώνει τις αλλαγές στην καθημερινή εργασία, τα εκπαιδευτικά κενά και τις προϋποθέσεις για ουσιαστική αναβάθμιση του επαγγέλματος.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αναδιαμορφώνει τη λογιστική εργασία, τις απαιτούμενες δεξιότητες και τη σχέση του λογιστή με την επιχείρηση και τη φορολογική διοίκηση. Η χρήση ψηφιακών εφαρμογών έχει ενσωματωθεί στην καθημερινότητα πολλών επαγγελματιών. Η αξιοποίηση, όμως, της τεχνολογίας για ανάλυση δεδομένων, στρατηγικό σχεδιασμό και συμβουλευτική υποστήριξη παραμένει μια απαιτητική διαδικασία.
Πόσο έχει αλλάξει ο ρόλος του λογιστή; Ποια εργαλεία χρησιμοποιούνται περισσότερο; Πώς βιώνουν οι επαγγελματίες τη μετάβαση και ποια υποστήριξη χρειάζονται για να ανταποκριθούν;
Τα ερωτήματα αυτά εξετάζονται στην έρευνα που εκπονήθηκε στο πλαίσιο της απόκτησης Μεταπτυχιακού Διπλώματος του Προγράμματος Σπουδών «Τραπεζική, Λογιστική και Χρηματοοικονομική» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας.
Μέρος της έρευνας έχει ήδη φιλοξενηθεί σε περιοδικό, με την ενθάρρυνση του Λάμπρου Μπέλεση, προέδρου της ΠΑΕΛΟ, τον οποίο ευχαριστώ θερμά για το ενδιαφέρον και την υποστήριξή του.
Η έρευνα και το προφίλ των συμμετεχόντων
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τις 14 Φεβρουαρίου έως τις 10 Απριλίου 2025, με τη συμμετοχή 224 επαγγελματιών της λογιστικής από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Τα ευρήματα αποτυπώνουν τις απαντήσεις και τις αντιλήψεις του συγκεκριμένου δείγματος κατά την περίοδο εκείνη. Η χρήση δειγματοληψίας ευκολίας και σκοπιμότητας περιορίζει τη δυνατότητα γενίκευσής τους στο σύνολο του κλάδου.
Το 56% των συμμετεχόντων ήταν άνδρες και το 44% γυναίκες. Η μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα ήταν εκείνη των 45–54 ετών, με ποσοστό 32%, ενώ ακολουθούσαν οι ομάδες 35–44 ετών με 24% και 25–34 ετών με 21%.
Ως προς το μορφωτικό επίπεδο, το 47% κατείχε πτυχίο ανώτατης εκπαίδευσης, το 33% μεταπτυχιακό τίτλο και το 4% διδακτορικό. Περίπου οι μισοί συμμετέχοντες διέθεταν περισσότερα από 20 χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας.
Το 40% απασχολούνταν σε πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, ενώ το 38% δραστηριοποιούνταν σε λογιστικά γραφεία. Μικρότερα ποσοστά εργάζονταν σε μεγάλες ή ελεγκτικές εταιρείες. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες αντιστοιχούσαν στο 33%, οι λογιστές μισθωτοί στο 24% και οι βοηθοί λογιστές στο 23%.
Περίπου το 71% δήλωσε ότι κατείχε άδεια Α΄ κατηγορίας. Γεωγραφικά, το 39% προερχόταν από την Αθήνα και το 25% από τη Θεσσαλονίκη, ενώ συμμετοχές καταγράφηκαν και από την υπόλοιπη Ελλάδα.
Η ψηφιακή υποδομή έχει αναπτυχθεί, η προηγμένη αξιοποίηση παραμένει περιορισμένη
Στο δείγμα της έρευνας, το 92,41% δήλωσε ότι χρησιμοποιεί ψηφιακές λογιστικές εφαρμογές από «πολύ» έως «πλήρως». Η χρήση τους εμφανίζεται ιδιαίτερα διαδεδομένη μεταξύ των συμμετεχόντων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλες οι επιχειρήσεις έχουν φτάσει στο ίδιο επίπεδο ψηφιακής ωριμότητας.
Οι συχνότερα χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες ήταν τα λογιστικά προγράμματα, με ποσοστό 79,9%, τα συστήματα ERP με 67,4%, η ηλεκτρονική τιμολόγηση με 46% και η πλατφόρμα myDATA με 75%, στη σχετική ερώτηση επιλογής τεχνολογιών.
Η επιλογή περισσότερων λύσεων δείχνει ότι οι επιχειρήσεις και τα λογιστικά γραφεία συνδυάζουν διαφορετικά εργαλεία για την κάλυψη επιμέρους λειτουργικών αναγκών. Χειρόγραφες διαδικασίες, έντυπα αρχεία και φυσικές επισκέψεις σε υπηρεσίες έχουν σε σημαντικό βαθμό αντικατασταθεί από ηλεκτρονικές εφαρμογές.
Η ψηφιοποίηση, ωστόσο, δεν ταυτίζεται πάντοτε με την αυτοματοποίηση. Η καταχώριση τιμολογίων, οι διασταυρώσεις και οι έλεγχοι εξακολουθούν να απαιτούν σημαντική ανθρώπινη εργασία, ακόμη και όταν πραγματοποιούνται μέσα από ηλεκτρονικά συστήματα.
Η εικόνα γίνεται περισσότερο συγκρατημένη στις προηγμένες τεχνολογίες. Η χρήση εργαλείων Business Intelligence καταγράφηκε στο 14,73%, της τεχνητής νοημοσύνης στο 15,63% και της Ρομποτικής Αυτοματοποίησης Διαδικασιών, γνωστής ως RPA, μόλις στο 1,79%.
Τα αποτελέσματα αυτά αναδεικνύουν τη διαφορά ανάμεσα στη χρήση βασικών ψηφιακών εφαρμογών και στην αξιοποίηση εργαλείων που μπορούν να υποστηρίξουν βαθύτερη ανάλυση δεδομένων, προβλέψεις και επιχειρηματικές αποφάσεις.
Παράλληλα, περίπου το 37% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι οι ψηφιακές τεχνολογίες ενισχύουν «πάρα πολύ» την αποτελεσματικότητα της εργασίας τους και περίπου το 28% ότι την ενισχύουν «πλήρως». Η θετική αποτίμηση της λειτουργικής συμβολής τους συνυπάρχει με δυσκολίες παραμετροποίησης, διασύνδεσης και εκμάθησης.
Ένας επαγγελματικός ρόλος με περισσότερες απαιτήσεις
Πάνω από το 75% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι ο επαγγελματικός του ρόλος έχει αλλάξει σε σημαντικό βαθμό, ενώ το 13,4% έκανε λόγο για πλήρη μετασχηματισμό.
Οι απαντήσεις στις ανοιχτές ερωτήσεις προσδίδουν ιδιαίτερο βάρος σε αυτή τη διαπίστωση. Εκφράσεις όπως «γίναμε μηχανογράφοι», «IT managers» και «το επάγγελμα έγινε τεχνικό» αποτυπώνουν την πίεση που βιώνουν επαγγελματίες όταν καλούνται να διαχειριστούν συστήματα και τεχνικές απαιτήσεις πέρα από το αρχικό αντικείμενο της εκπαίδευσής τους.
Ο σύγχρονος λογιστής αναλαμβάνει καθήκοντα ψηφιακού διαχειριστή. Χρειάζεται να χειρίζεται σύνθετες πλατφόρμες, να κατανοεί τη λειτουργία των εφαρμογών και να αξιοποιεί εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, παράλληλα με την παραδοσιακή λογιστική εργασία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις αναλαμβάνει τεχνικές ευθύνες που δεν αντιστοιχούν στην αρχική του κατάρτιση. Η περιγραφή «προγραμματιστές χωρίς εκπαίδευση», που εμφανίζεται στην ποιοτική έρευνα, αναδεικνύει αυτή την επιβάρυνση και την ανάγκη κατάλληλης υποστήριξης.
Την ίδια στιγμή, ενισχύεται η προοπτική του στρατηγικού συμβούλου. Η ανάλυση επιχειρηματικών κινδύνων, οι προβλέψεις και η υποστήριξη αποφάσεων διευρύνουν το πεδίο συνεισφοράς του λογιστή στη διοίκηση.
Η εξειδίκευση, η διά βίου μάθηση και η προσαρμοστικότητα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας προϋποθέτει συνεχή αναβάθμιση δεξιοτήτων, αλλά και θεσμική αναγνώριση των νέων απαιτήσεων, με δομές εκπαίδευσης και επαγγελματικής υποστήριξης.
Η αδράνεια, είτε προκύπτει από συνήθεια είτε από υπερφόρτωση και έλλειψη χρόνου, αποτελεί πλέον επαγγελματικό ρίσκο. Η εξέλιξη του ρόλου απαιτεί συνειδητή επιλογή εξειδίκευσης και στρατηγική σκέψη, μαζί με τις αναγκαίες συνθήκες για να μπορούν οι επαγγελματίες να προσαρμοστούν.
Ανάμεσα στη συμμόρφωση και στη στρατηγική αξιοποίηση
Σχεδόν το 86% των συμμετεχόντων αναγνώρισε τη μεγάλη σημασία των τεχνολογικών δεξιοτήτων, ενώ παρόμοια εικόνα καταγράφηκε για την ανάλυση δεδομένων. Μόνο το 29,47%, όμως, θεωρούσε ότι η τεχνολογία έχει μετατρέψει τη λογιστική σε στρατηγική λειτουργία.
Η απόσταση αυτή δείχνει ότι η εξοικείωση με τα ψηφιακά εργαλεία δεν εξασφαλίζει από μόνη της τη στρατηγική αξιοποίησή τους. Πολλές εφαρμογές χρησιμοποιούνται πρωτίστως για την ανταπόκριση σε υποχρεώσεις και για την ολοκλήρωση καθημερινών εργασιών.
Η ερμηνεία των ευρημάτων θέτει στο επίκεντρο την επαγγελματική κουλτούρα, την οργάνωση της εργασίας και την επένδυση στην κατάρτιση. Αυτοί οι παράγοντες επηρεάζουν το κατά πόσο η τεχνολογία θα προσφέρει ουσιαστική αναβάθμιση υπηρεσιών ή θα προσθέσει διαχειριστικό βάρος.
Στις ποιοτικές απαντήσεις καταγράφονται απογοήτευση, ανησυχία και αίσθημα διαρκούς επιφόρτισης. Οι επαγγελματίες ζητούν σαφέστερη καθοδήγηση, καλύτερη τεχνική υποστήριξη και πιο αποδοτικούς τρόπους εργασίας.
Η υποστήριξη αυτή αναμένεται από το κράτος και τις υπηρεσίες που εισάγουν τις αλλαγές, καθώς και από τους επαγγελματικούς φορείς του κλάδου. Η εκπαίδευση και η συμμετοχή των λογιστών στον σχεδιασμό της μετάβασης αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για τη βιωσιμότητά της.
Εκπαίδευση και κατάρτιση: Η εξοικείωση δεν αρκεί
Το 50% των συμμετεχόντων δήλωσε «πολύ εξοικειωμένο» με τα ψηφιακά εργαλεία και το 21,43% «απόλυτα εξοικειωμένο». Το 25,89% δήλωσε μέτρια εξοικείωση, ενώ το 2,68% περιορισμένη.
Η σχέση ηλικίας και ψηφιακής εξοικείωσης δεν εμφανίζεται απόλυτα γραμμική. Οι νεότεροι επαγγελματίες, ηλικίας 25–34 ετών, παρουσιάζουν υψηλή εξοικείωση, αλλά σημαντική προσαρμοστικότητα καταγράφεται και στις ομάδες 35–44, 45–54 και 55–64 ετών. Η ομάδα άνω των 65 ετών εμφανίζει χαμηλότερη εξοικείωση.
Η ηλικία από μόνη της δεν αρκεί για να εξηγήσει τις διαφορές. Η εκπαίδευση, η επαγγελματική εμπειρία και η διάθεση για συνεχή μάθηση αποτελούν παράγοντες που χρειάζεται να συνεκτιμώνται.
Στην τριετία που προηγήθηκε της έρευνας, το 74,55% των συμμετεχόντων είχε παρακολουθήσει τουλάχιστον ένα σχετικό σεμινάριο. Το 41,96% του συνολικού δείγματος δήλωσε συμμετοχή σε περισσότερα από τρία σεμινάρια.
Αντίθετα, το 25,45% δεν είχε παρακολουθήσει σχετική εκπαίδευση. Επί του συνόλου των συμμετεχόντων, το 19,20% δεν είχε παρακολουθήσει αλλά ενδιαφερόταν να το κάνει στο μέλλον, ενώ το 6,25% δήλωνε ότι δεν ενδιαφερόταν.
Ως προς την εμπειρία, στην ομάδα με 11–15 χρόνια προϋπηρεσίας καταγράφηκε υψηλή συμμετοχή σε σεμινάρια, με ποσοστό 56%. Στην ομάδα με εμπειρία έως πέντε έτη, το ποσοστό μη συμμετοχής έφτανε το 55,17%, αναδεικνύοντας ότι τα εκπαιδευτικά κενά δεν αφορούν αποκλειστικά τις μεγαλύτερες ηλικίες.
Το 57,94% εξέφρασε επιφυλάξεις για την επάρκεια των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στην Ελλάδα, ενώ μόλις το 3,57% τα θεωρούσε πλήρως επαρκή.
Η παρακολούθηση ενός σεμιναρίου δεν εξασφαλίζει από μόνη της συστηματική κατάρτιση. Οι ποιοτικές απαντήσεις αναδεικνύουν την ανάγκη οργανωμένου πλαισίου επιμόρφωσης, πρακτικής εφαρμογής και ουσιαστικής θεσμικής στήριξης.
Η μελέτη θέτει παράλληλα το ζήτημα της επάρκειας και της προσβασιμότητας της εκπαίδευσης στην Ελλάδα σε σχέση με άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αναβάθμιση των διαθέσιμων προγραμμάτων και η ισότιμη πρόσβαση σε αυτά αποτελούν βασικές κατευθύνσεις για την κάλυψη των κενών που περιγράφουν οι συμμετέχοντες.
Τα οφέλη που αναγνωρίζουν οι λογιστές
Στην ερώτηση για τα οφέλη του ψηφιακού μετασχηματισμού, το 57,14% των συμμετεχόντων επέλεξε τη μείωση λαθών και την αύξηση της ακρίβειας, ενώ το 45,98% την ταχύτερη ολοκλήρωση των διαδικασιών.
Η στρατηγική αξιοποίηση δεδομένων και η υποστήριξη αποφάσεων αναγνωρίστηκαν από το 31,25%, ενώ η βελτίωση της διαφάνειας και της συμμόρφωσης από το 29,91%.
Οι αυθόρμητες αναφορές στη διευκόλυνση των φορολογικών ελέγχων δείχνουν πόσο στενά συνδέεται, για αρκετούς συμμετέχοντες, η λογιστική εργασία με τη φοροτεχνική λειτουργία. Η φορολογική συμμόρφωση αναδεικνύεται σε σημαντικό κριτήριο αξιολόγησης των ψηφιακών εργαλείων.
Ο προσανατολισμός αυτός συνδέεται στη μελέτη με τον ευρύτερο προβληματισμό για τη ρυθμιστική πολυπλοκότητα. Όπως επισημαίνεται με αναφορά σε εκθέσεις του ΟΟΣΑ, η υπερρύθμιση και η έμφαση στη συμμόρφωση μπορούν να λειτουργούν ως εμπόδια για την καινοτομία και την επιχειρηματική ανάπτυξη.
Σε διαφορετικές ερωτήσεις, που αξιολογούσαν τον βαθμό βελτίωσης συγκεκριμένων λειτουργιών, περίπου το 69% χαρακτήρισε τη βελτίωση της ακρίβειας των καταχωρίσεων από «πολύ» έως «πλήρως». Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει το 8,04% που επέλεξε την απάντηση «πλήρως».
Για την ταχύτητα ολοκλήρωσης των εργασιών, το 60,27% αναγνώρισε βελτίωση από «πολύ» έως «πλήρως». Περίπου το 20% δήλωσε ότι η βελτίωση ήταν μικρή ή ανύπαρκτη.
Στην ανάλυση δεδομένων και στην παροχή συμβουλών, περίπου το 70% αναγνώρισε ότι η τεχνολογία επιτρέπει μεγαλύτερη εστίαση σε αυτές τις λειτουργίες, τουλάχιστον σε βαθμό «αρκετά». Σχεδόν το 30% περιέγραψε περιορισμένη ή μηδενική συμβολή.
Για τη διαχείριση των φορολογικών και οικονομικών δεδομένων, το 80,36% αναγνώρισε βελτίωση τουλάχιστον σε βαθμό «αρκετά». Στη διαφάνεια, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 78,57%.
Τα αποτελέσματα καταγράφουν λειτουργικά οφέλη και περιθώρια επαγγελματικής αναβάθμισης. Η αξιοποίησή τους εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία ενσωματώνονται στην καθημερινή εργασία και από την υποστήριξη που λαμβάνουν οι επαγγελματίες.
Υποδομές και πρόθεση επένδυσης
Το 89,74% των συμμετεχόντων αξιολόγησε την τεχνολογική υποδομή της επιχείρησής του από «αρκετά» έως «πλήρως» επαρκή για την υποστήριξη του ψηφιακού μετασχηματισμού.
Η θετική αυτή εικόνα δεν σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί η ενσωμάτωση των ψηφιακών λύσεων. Μια επιχείρηση μπορεί να διαθέτει λειτουργικό εξοπλισμό, αλλά να αντιμετωπίζει δυσκολίες στη διασύνδεση εφαρμογών, στην αξιοποίηση προηγμένων λειτουργιών ή στην εκπαίδευση του προσωπικού της.
Παράλληλα, περίπου το 92% εξέφρασε θετική πρόθεση για περαιτέρω επενδύσεις σε ψηφιακά εργαλεία λογιστικής. Η πρόθεση αυτή δείχνει αναγνώριση της ανάγκης συνεχούς τεχνολογικής εξέλιξης. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η σωστή επιλογή λύσεων και η σύνδεση της επένδυσης με πραγματικές οργανωτικές ανάγκες.
myDATA: Καθημερινή χρήση με ανάγκη καλύτερης υποστήριξης
Περίπου το 86% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι χρησιμοποιεί την πλατφόρμα myDATA από «αρκετά» έως «πλήρως», στη χωριστή ερώτηση που αφορούσε την ένταση χρήσης της στην καθημερινή εργασία.
Η εξοικείωση και η ευχρηστία, όμως, εμφανίζουν διαφοροποιήσεις. Περίπου το 31% χαρακτήρισε την πλατφόρμα ιδιαίτερα εύχρηστη, ενώ το 37,5% τη θεωρούσε λίγο ή καθόλου εύχρηστη.
Παρά τις δυσκολίες, σημαντικό μέρος του δείγματος αναγνώρισε τη συμβολή της στη βελτίωση της ακρίβειας και της διαφάνειας. Η θετική αποτίμηση συνυπάρχει με αιτήματα για τεχνικές βελτιώσεις και αποτελεσματικότερη υποστήριξη.
Σχεδόν ένας στους δύο δήλωσε ότι είχε λάβει ελάχιστη ή καθόλου κατάρτιση στη χρήση της πλατφόρμας. Περίπου το 31% θεωρούσε ότι είχε εκπαιδευτεί επαρκώς.
Το εκπαιδευτικό αυτό κενό οδηγεί αρκετούς επαγγελματίες στην αυτομόρφωση και σε αποσπασματικά σεμινάρια. Η έλλειψη οργανωμένης καθοδήγησης μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο ανακριβών καταχωρίσεων και αναντιστοιχιών, επιβαρύνοντας την καθημερινή εργασία.
Στη συνολική αξιολόγηση, περίπου το 47% αντιμετώπιζε το myDATA ως θετικό εργαλείο φορολογικής συμμόρφωσης, το 20% αρνητικά και το 32% διατηρούσε ουδέτερη στάση.
Οι απαντήσεις αναδεικνύουν ότι η αποδοχή μιας πλατφόρμας συνδέεται με την ευχρηστία, την εκπαίδευση και την τεχνική υποστήριξη. Η συστηματική ενίσχυση αυτών των παραμέτρων αποτελεί προϋπόθεση για την παραγωγική αξιοποίησή της.
Ρυθμιστικό πλαίσιο και πίεση συμμόρφωσης
Περίπου το 52% των συμμετεχόντων αξιολόγησε το ρυθμιστικό πλαίσιο ως ανεπαρκές. Το 23,66% το χαρακτήρισε μάλλον επαρκές ή επαρκές.
Παράλληλα, το 52,23% θεωρούσε τις αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο λίγο ή καθόλου κατανοητές και εφαρμόσιμες. Μόλις περίπου το 1% επέλεξε την απάντηση «πλήρως» στο σχετικό ερώτημα.
Τα αποτελέσματα αποτυπώνουν την αντίληψη των συμμετεχόντων για τη σαφήνεια και τη δυνατότητα εφαρμογής των αλλαγών. Αναδεικνύουν την ανάγκη πρακτικών οδηγιών, εκπαιδευτικών εργαλείων και επαρκούς χρόνου προσαρμογής.
Στις απαντήσεις καταγράφεται ισχυρή πίεση για την υιοθέτηση συστημάτων ψηφιακής φορολογικής συμμόρφωσης. Το myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση και η ψηφιακή διακίνηση εντάσσονται στον ευρύτερο μετασχηματισμό που εξετάζει η μελέτη.
Για αρκετούς επαγγελματίες, η υιοθέτηση εργαλείων συνδέεται κυρίως με την ανάγκη ανταπόκρισης στις υποχρεώσεις. Δεν συνοδεύεται πάντοτε από πλήρη κατανόηση των δυνατοτήτων τους ή από ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο οργάνωσης της εργασίας.
Η συχνή μεταβολή απαιτήσεων, η πολυπλοκότητα και η περιορισμένη υποστήριξη ενισχύουν την αίσθηση ανασφάλειας. Η μεταφορά πρόσθετων βαρών στους λογιστές δυσκολεύει την αποδοχή της μετάβασης και μπορεί να την ταυτίζει με περισσότερη γραφειοκρατία.
Η αναμόρφωση του πλαισίου χρειάζεται να στηρίζεται σε σαφείς, εφαρμόσιμους κανόνες, μηχανισμούς ερμηνείας και συνεργασία με τους επαγγελματίες που καλούνται να τους εφαρμόσουν.
Οι τεχνολογίες του μέλλοντος και τα εμπόδια υιοθέτησης
Οι απαντήσεις αναδεικνύουν την προσδοκία σημαντικής επίδρασης της τεχνητής νοημοσύνης στη λογιστική. Παράλληλα, το 14,29% επέλεξε «Δεν είμαι σίγουρος/η» στο ερώτημα για τις τεχνολογίες του μέλλοντος.
Η αβεβαιότητα αυτή υπογραμμίζει την ανάγκη ενημέρωσης και εκπαίδευσης γύρω από τις αναδυόμενες τεχνολογίες, τις δυνατότητές τους και τις συνέπειές τους στην επαγγελματική πρακτική.
Τα εμπόδια υιοθέτησης δεν περιορίζονται στην τεχνική πλευρά. Η χρηματοδότηση, τα θεσμικά κίνητρα, οι ψηφιακές δεξιότητες, η ασφάλεια δεδομένων και η οργάνωση της εργασίας επηρεάζουν τη δυνατότητα αξιοποίησης νέων εργαλείων.
Στις ποιοτικές απαντήσεις, αρκετοί λογιστές περιγράφουν τη μετάβαση ως αναγκαστική προσαρμογή σε απαιτήσεις της ΑΑΔΕ και άλλων φορέων. Το άγχος αποφυγής λαθών και προστίμων συχνά προηγείται της αναζήτησης νέων δυνατοτήτων.
Η ενίσχυση του ψηφιακού μετασχηματισμού προϋποθέτει συνδυασμό υποδομών, εκπαίδευσης, συνεργασιών και καλλιέργειας ψηφιακής κουλτούρας. Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να διευκολύνουν την ενσωμάτωση των εργαλείων στην πραγματική λειτουργία των επιχειρήσεων.
Οι λογιστές προετοιμάζονται για το μέλλον;
Στο σχετικό ερώτημα της έρευνας, πάνω από το 85% αναγνώρισε τουλάχιστον σημαντική επίδραση του ψηφιακού μετασχηματισμού στη λογιστική και στον ρόλο του λογιστή. Μόλις το 2,2% θεωρούσε την επίδραση μικρή ή ανύπαρκτη.
Ως προς το μέλλον, το 45,5% των συμμετεχόντων ανέμενε πλήρη επίδραση του ψηφιακού μετασχηματισμού στον ρόλο του. Συνολικά, σχεδόν εννέα στους δέκα θεωρούσαν ότι η τεχνολογία θα επηρέαζε σημαντικά τις αρμοδιότητες και τις πρακτικές τους.
Οι προσδοκίες αυτές δείχνουν ότι οι συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται τον μετασχηματισμό ως διαρκή διαδικασία, με συνέπειες στον τρόπο εργασίας, στην οργάνωση και στον επαγγελματικό σχεδιασμό.
Η μετάβαση προς περισσότερο αναλυτικές και συμβουλευτικές λειτουργίες συνοδεύεται από τεχνικές, εκπαιδευτικές και ηθικές προκλήσεις. Η επαγγελματική κοινότητα καλείται να συνδυάσει την προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις με τη διατήρηση της επιστημονικής ταυτότητας και της ποιότητας των υπηρεσιών της.
Οι προϋποθέσεις μιας ουσιαστικής μετάβασης
Η ψηφιακή παιδεία και η συνεχιζόμενη επιμόρφωση αποτελούν βασική προϋπόθεση. Η κατανόηση των εργαλείων, η πρόσβαση σε σύγχρονα προγράμματα και η πρακτική εφαρμογή των γνώσεων χρειάζονται σταθερή θέση στην επαγγελματική διαδρομή του λογιστή.
Εξίσου αναγκαία είναι η θεσμική υποστήριξη και η σαφήνεια του ρυθμιστικού πλαισίου. Οι επαγγελματίες χρειάζονται εφαρμόσιμους κανόνες, έγκαιρη καθοδήγηση και μηχανισμούς που ενισχύουν την ασφάλεια κατά την εκτέλεση της εργασίας τους.
Η διαμόρφωση της νέας επαγγελματικής ταυτότητας προϋποθέτει χώρο για τον λογιστή ως στρατηγικό εταίρο στον επιχειρηματικό σχεδιασμό. Η εξέλιξη αυτή χρειάζεται να υποστηρίζεται από μηχανισμούς πιστοποίησης δεξιοτήτων και από σαφές πλαίσιο δεοντολογίας.
Οι παρεμβάσεις οφείλουν να συντονίζονται σε ατομικό, οργανωσιακό, εκπαιδευτικό και θεσμικό επίπεδο. Η προσωπική προσπάθεια, η οργάνωση της επιχείρησης, η ποιότητα της εκπαίδευσης και η λειτουργία των θεσμών επηρεάζουν από κοινού το αποτέλεσμα.
Η μετα-λογιστική ως κριτική προσέγγιση
Στην παρούσα εργασία αναπτύσσεται η μετα-λογιστική ως κριτική και φιλοσοφική προσέγγιση του λογιστικού επαγγέλματος. Η προσέγγιση αυτή εξετάζει τη λογιστική μέσα σε ένα ευρύτερο πλέγμα κοινωνικών, τεχνολογικών και ηθικών ερωτημάτων.
Στο επίκεντρό της βρίσκεται η σχέση ανάμεσα στους αριθμούς και στις αξίες. Οι λογιστικές διαδικασίες ενσωματώνουν επιλογές με ηθικές, πολιτικές και πολιτισμικές διαστάσεις, οι οποίες επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται και ερμηνεύεται η οικονομική πραγματικότητα.
Η χρήση προηγμένων πληροφοριακών συστημάτων, αλγορίθμων και τεχνητής νοημοσύνης διευρύνει την ευθύνη του λογιστή. Ο επαγγελματίας καλείται να αξιολογεί κριτικά τις συνέπειες της τεχνολογίας, την αξιοπιστία της πληροφορίας και τις επιπτώσεις των αποφάσεων που στηρίζονται σε αυτή.
Η ηθική κρίση και η κοινωνική ενσυναίσθηση αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Οι τεχνολογικές επιλογές συνδέονται με ζητήματα δημόσιου συμφέροντος και με την ευθύνη που συνοδεύει τη διαχείριση οικονομικών δεδομένων.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός δημιουργεί δυνατότητες αναβάθμισης του λογιστικού επαγγέλματος. Η αξιοποίησή τους απαιτεί επένδυση στους ανθρώπους, ουσιαστική εκπαίδευση και θεσμική στήριξη, ώστε ο λογιστής να μπορεί να ασκεί τον διευρυμένο ρόλο του με γνώση, επαγγελματική αυτονομία και ευθύνη.
Η πλήρης εργασία, με τίτλο «Ο ψηφιακός μετασχηματισμός στη λογιστική και η εξέλιξη του ρόλου του σύγχρονου λογιστή – Στοιχεία από την Ελληνική πραγματικότητα», είναι διαθέσιμη στο ψηφιακό αποθετήριο του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου.

