ανάγνωση σε: 9 λεπτά
Ψηφιακός Μετασχηματισμός, Τεχνητή Νοημοσύνη και Κυβερνοασφάλεια: Τρεις προκλήσεις, ένα στοίχημα για τις επιχειρήσεις
Λάμπρος Μπέλεσης, Πρόεδρος ΠΑΕΛΟ – Μέλος Δ.Σ. ΕΒΕΑ
Η τεχνολογία αλλάζει με ταχύτητα που πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν. Νέα προγράμματα, ψηφιακές υποχρεώσεις, εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης και αυξανόμενοι κίνδυνοι στο διαδίκτυο διαμορφώνουν ένα διαφορετικό επιχειρηματικό περιβάλλον.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν μια επιχείρηση πρέπει να προσαρμοστεί. Είναι πώς θα το κάνει, πόσο θα της κοστίσει και κυρίως τι θα κερδίσει.
Γιατί ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η τεχνητή νοημοσύνη και η κυβερνοασφάλεια δεν αποτελούν τρεις ανεξάρτητες τεχνολογικές εξελίξεις. Είναι τρεις πλευρές της ίδιας επιχειρηματικής πραγματικότητας, που επηρεάζουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική αντοχή μιας επιχείρησης.
Και αφορούν τόσο τις μεγάλες εταιρείες όσο και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά καλούνται να προσαρμοστούν με περιορισμένους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους.
Ψηφιακός μετασχηματισμός: Πέρα από την αγορά ενός προγράμματος
Στην Ελλάδα έχουμε συνδέσει σε μεγάλο βαθμό την ψηφιοποίηση με τη φορολογική συμμόρφωση. myDATA, ηλεκτρονική τιμολόγηση, ψηφιακή διακίνηση και διασυνδέσεις συστημάτων αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας πολλών επιχειρήσεων.
Πρόκειται για σημαντικές αλλαγές. Δεν σημαίνουν όμως από μόνες τους ότι μια επιχείρηση έχει εκσυγχρονιστεί.
Μπορεί να διαθέτει σύγχρονο λογισμικό και ταυτόχρονα να λειτουργεί με παλιές αντιλήψεις, περιττές διαδικασίες και καθυστερημένες αποφάσεις.
Ο πραγματικός μετασχηματισμός αρχίζει όταν η τεχνολογία βελτιώνει τον τρόπο λειτουργίας και προσφέρει ουσιαστική πληροφόρηση στη διοίκηση.
Ας πάρουμε μια εμπορική επιχείρηση. Αν γνωρίζει καθημερινά τις πωλήσεις της, τις απαιτήσεις από πελάτες, τις υποχρεώσεις προς προμηθευτές και την πορεία των αποθεμάτων της, μπορεί να οργανώνει καλύτερα τις αγορές και τη ρευστότητά της.
Αντίθετα, όταν αυτές οι πληροφορίες φτάνουν καθυστερημένα, ακόμη και το καλύτερο πρόγραμμα χάνει μεγάλο μέρος της αξίας του.
Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική αδυναμία του Ελληνικού επιχειρείν. Πολλές φορές επενδύουμε στην τεχνολογία επειδή μας το επιβάλλει μια υποχρέωση, χωρίς να αξιοποιούμε πλήρως τις δυνατότητές της.
Η ψηφιοποίηση, όμως, δεν πρέπει να περιορίζεται στην εκπλήρωση υποχρεώσεων. Πρέπει να μετατρέπεται σε εργαλείο καλύτερης διοίκησης, μείωσης κόστους και ταχύτερων αποφάσεων.
Τεχνητή νοημοσύνη: Ευκαιρία με κανόνες και ανθρώπινη κρίση
Η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγει νέες δυνατότητες, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις που μέχρι πρόσφατα δεν είχαν πρόσβαση σε προηγμένα εργαλεία ανάλυσης.
Μπορεί να υποστηρίξει την επεξεργασία οικονομικών δεδομένων, την εξυπηρέτηση πελατών, την προετοιμασία αναφορών, την οργάνωση εργασιών και την πρόβλεψη επιχειρηματικών αναγκών.
Ένα λογιστικό γραφείο, για παράδειγμα, μπορεί να αξιοποιήσει κατάλληλες εφαρμογές για την οργάνωση πληροφοριών και τον εντοπισμό ασυνήθιστων αποκλίσεων, αφήνοντας περισσότερο χρόνο για συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Μια εμπορική επιχείρηση μπορεί να αναλύει τις τάσεις των πωλήσεών της και να προγραμματίζει αποτελεσματικότερα τις παραγγελίες της.
Το σημαντικότερο, όμως, δεν είναι πόσες εργασίες μπορεί να εκτελέσει ένα πρόγραμμα. Είναι πόσο ουσιαστικά μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο που λαμβάνει τις αποφάσεις.
Και εδώ χρειάζεται προσοχή.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι αλάνθαστη. Μπορεί να παρουσιάσει ανακριβείς πληροφορίες με μεγάλη βεβαιότητα ή να καταλήξει σε συμπεράσματα που δεν στηρίζονται σε σωστά δεδομένα.
Ιδιαίτερα σε φορολογικά, νομικά και οικονομικά ζητήματα, ο ανθρώπινος έλεγχος παραμένει απαραίτητος.
Δεν μπορούμε να μεταφέρουμε την ευθύνη μιας επιχειρηματικής απόφασης σε ένα πρόγραμμα.
Άλλωστε, το άρθρο 4 του ευρωπαϊκού κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη (AI Act) προβλέπει ότι οι πάροχοι και οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν συστήματα τεχνητής νοημοσύνης οφείλουν να λαμβάνουν μέτρα για την ενίσχυση των σχετικών γνώσεων και δεξιοτήτων του προσωπικού τους και όσων χειρίζονται τα συστήματα για λογαριασμό τους, λαμβάνοντας υπόψη τις γνώσεις, την εμπειρία τους και το πλαίσιο χρήσης.
Η εκπαίδευση, επομένως, δεν είναι μια δευτερεύουσα επιλογή. Είναι βασική προϋπόθεση υπεύθυνης αξιοποίησης της τεχνολογίας.
Και ας μην ξεχνάμε κάτι ακόμη. Η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στα δεδομένα που εισάγουμε σε αυτά. Οικονομικά στοιχεία, προσωπικά δεδομένα και εμπιστευτικές επιχειρηματικές πληροφορίες δεν πρέπει να διακινούνται χωρίς κατάλληλους ελέγχους και κανόνες προστασίας.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα. Δεν πρέπει όμως να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση.
Κυβερνοασφάλεια: Η προστασία της ίδιας της επιχείρησης
Όσο περισσότερες λειτουργίες μεταφέρονται στο ψηφιακό περιβάλλον, τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά η ασφάλεια των συστημάτων και των πληροφοριών.
Αρχεία πελατών, οικονομικά δεδομένα, εμπορικές συμφωνίες, τραπεζικές συναλλαγές και στοιχεία προσωπικού χρειάζονται προστασία.
Ας σκεφτούμε μια μικρή επιχείρηση που χάνει ξαφνικά την πρόσβαση στα αρχεία της εξαιτίας κακόβουλου λογισμικού.
Δεν μπορεί να εξυπηρετήσει πελάτες, να εκδώσει παραστατικά ή να παρακολουθήσει τις υποχρεώσεις της.
Η ζημιά δεν περιορίζεται στο κόστος αποκατάστασης των συστημάτων. Περιλαμβάνει χαμένο χρόνο, πιθανή απώλεια εσόδων, προβλήματα ρευστότητας και κλονισμό της εμπιστοσύνης των πελατών.
Και εδώ υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη.
Ότι η κυβερνοασφάλεια αφορά μόνο μεγάλες επιχειρήσεις με εξειδικευμένα τμήματα πληροφορικής.
Δεν είναι έτσι.
Ακόμη και μια μικρή επιχείρηση χρειάζεται ασφαλή αντίγραφα δεδομένων, ισχυρή ταυτοποίηση χρηστών, ενημερωμένα συστήματα, περιορισμό των δικαιωμάτων πρόσβασης και εκπαίδευση του προσωπικού απέναντι σε ηλεκτρονικές απάτες.
Δεν απαιτούν όλα τεράστιες επενδύσεις. Απαιτούν όμως συνέπεια, οργάνωση και κατανόηση των κινδύνων.
Η κυβερνοασφάλεια δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια που μπορεί να περιμένει. Είναι μέρος της επιχειρηματικής συνέχειας και της προστασίας των επενδύσεων.
Γιατί τι αξία έχει να εκσυγχρονίζεις μια επιχείρηση, όταν δεν έχεις φροντίσει να προστατεύσεις όσα δημιουργείς;
Το πραγματικό στοίχημα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων
Η μεγαλύτερη πρόκληση για τις Ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν είναι να αποκτήσουν την πιο ακριβή τεχνολογία.
Είναι να επιλέξουν εκείνη που πραγματικά χρειάζονται και μπορούν να αξιοποιήσουν.
Πριν από κάθε επένδυση πρέπει να απαντώνται ορισμένα απλά ερωτήματα.
Ποιο πρόβλημα θέλουμε να λύσουμε; Πόσο μας κοστίζει σήμερα; Τι θα εξοικονομήσουμε; Πώς θα μετρήσουμε το αποτέλεσμα; Και ποιος θα έχει την ευθύνη της εφαρμογής;
Η αγορά ενός προγράμματος χωρίς σχέδιο μπορεί να δημιουργήσει πρόσθετο κόστος αντί για όφελος.
Το ίδιο συμβαίνει όταν χρησιμοποιούμε τεχνητή νοημοσύνη χωρίς κατάλληλη εκπαίδευση ή όταν επενδύουμε στην ψηφιοποίηση παραμελώντας την ασφάλεια.
Χρειάζεται, λοιπόν, μια ενιαία επιχειρηματική προσέγγιση.
Ο ψηφιακός μετασχηματισμός βελτιώνει την οργάνωση και την πληροφόρηση. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να ενισχύσει την παραγωγικότητα και την ανάλυση. Η κυβερνοασφάλεια προστατεύει τη λειτουργία, τα δεδομένα και τις επενδύσεις.
Και οι τρεις τομείς χρειάζονται σχέδιο, εκπαίδευση, οικονομική αξιολόγηση και συγκεκριμένους στόχους.
Πάνω απ’ όλα, όμως, χρειάζονται ανθρώπους που κατανοούν τις αλλαγές και μπορούν να τις αξιοποιήσουν.
Γιατί η τεχνολογία δεν διορθώνει αυτομάτως μια κακή διοίκηση. Ούτε μετατρέπει μια ανοργάνωτη επιχείρηση σε αποτελεσματική μόνο και μόνο επειδή απέκτησε σύγχρονα συστήματα.
Οι Ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να προχωρήσουν μπροστά, με σχέδιο, οικονομική λογική και πραγματική αξιοποίηση των νέων δυνατοτήτων.
Όχι επειδή το επιβάλλει η τεχνολογική μόδα, αλλά επειδή το απαιτεί η ανταγωνιστικότητα και η βιωσιμότητά τους.
Δεν έχει σημασία πόσο ψηφιακή δηλώνει ότι είναι μια επιχείρηση. Σημασία έχει πόσο καλύτερα λειτουργεί, πόση αξία δημιουργεί και πόσο αποτελεσματικά προστατεύει όσα έχει πετύχει.
Γιατί στο τέλος, όπως συμβαίνει με κάθε επιχειρηματική επένδυση, η τεχνολογία είναι το μέσο. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που μετράει

